Llygedyn o Hiwmor

3 Chw

Da gallu croesawu ambell lygedyn o hiwmor yng nghanol düwch ein dyddiau. ‘Plaid eisiau clywed gan elynion yr iaith’ medd pennawd GOLWG, 31 Ionawr. Wrth gwrs, fel arfer, mae’n rhaid gofyn ‘pa blaid?’, a mynd trwy’r dril cyfarwydd. Y Blaid Geidwadol? Y Blaid Lafur? Plaid y Democratiaid Rhyddfrydol? Y Blaid Werdd? Plaid Annibyniaeth y Deyrnas Unedig? Plaid Honco Gwirion Hanner Call?  Ond na, dim un o’r rhain. Plaid Cymru, medd llinell gyntaf yr adroddiad. Iawn felly.

            Ei bwriad hi yw cynnal ymgynghoriad, i bara blwyddyn, ar sefyllfa’r Gymraeg, ac ymhlith y rhai y gobeithir clywed ganddynt mae ‘pobl sy’n wrthwynebus i’r iaith’.  Da iawn yntê?

            Er mwyn bod o help, bûm yn ceisio meddwl am enwau rhai a allai gyfrannu’n adeiladol at y drafodaeth hon.  Gwleidyddion, deallusion a chyfathrebwyr o Gymru i ddechrau. Dyna ichi … Neil Kinnock, Kim Howells, Dai Smith, Roger Lewis, Julian Ruck, a diau y gall y darllenwyr feddwl am lawer rhagor.  Ond mae hefyd ffrindiau o’r tu hwnt i Glawdd Offa a allai ymuno’n wresog: Anne Robinson, A.A. Gill, Jeremy Clarkson, Polly Toynbee, A.N. Wilson, Michael Buerk, Janet Street-Porter.  Chwith ar ôl yr hen Eric Hobsbawm, dyna ichi un allasai gyfrannu.

            O feddwl  ymhellach, oni fyddai’n beth da cael fforwm neu gymdeithas barhaol lle gallai pobl sy’n wrthwynebus i’r iaith gael trafod ei sefyllfa, h.y. lladd arni,  yn rheolaidd?  Wrth feddwl am enw i’r gymdeithas, GORFFENNOL I’R IAITH oedd fy syniad cyntaf. Ond meddyliais eto am y rhai ymadawedig. Beth am enw’n coffáu un o gewri gwrth-Gymreictod yr ugeinfed ganrif? Beth feddyliai’r darllenwyr am rai o’r enwau hyn, Cymry a Saeson yn gymysg?

                        Cymdeithas Kingsley Amis

                        Cymdeithas Bernard Levin

                        Cymdeithas Bertrand Russell

                        Cymdeithas Ness Edwards

                        Cymdeithas Hugh Trevor-Roper

                        Cymdeithas Goronwy Rees

                        Cymdeithas C.E.M. Joad

                        Cymdeithas Leo Abse …

 Dyna ichi ddewis go dda. Ond, a rhagdybio’r ateb, daw un enw i’m meddwl i y funud hon, uwchlaw pob un arall:

                        CYMDEITHAS GEORGE THOMAS,

wrth gwrs!

            Ond rhaid imi grybwyll un peth yn eich adroddiad sy’n benbleth imi. Sonia llefarydd ‘Plaid’ am ‘fod yn blaid mewn llywodraeth sydd yn cynrychioli pawb’. Yn draddodiadol, yn ôl fy nealltwriaeth i erioed, mae’r Aelod Seneddol neu’r Aelod Cynulliad, o’r foment yr etholir ef neu hi, yn cynrychioli pawb yn yr etholaeth, a than addewid i fod o wasanaeth i bawb. Ond nid yw plaid, nac ychwaith lywodraeth, yn cynrychioli pawb. Gwaith plaid yw cynrychioli carfan, a thrwy hynny roi dewis i’r etholwyr. Onid dyna yw democratiaeth? Ynteu yr hen G.A. sy’n mwydro yn ei henaint?

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: