Ateb byr

19 Ion

Diolch yn fawr, Gaynor, am eich diddordeb.  Rwy’n meddwl fy mod i’n iawn nad oes a wnelo San Steffan (h.y. dau dŷ senedd Prydain Fawr) ddim â dyfarnu siarter nac â’i derbyn yn ôl (siarter bwrdeistref er enghraifft, neu siarter prifysgol neu sefydliad cenedlaethol megis amgueddfa).  Cyfrifoldeb y Goron yw hyn, a gweithredir y cyfrifoldeb trwy’r Cyfrin Gyngor (The Privy Council), y corff hynafol ond digon arwyddocaol a dylanwadol o hyd sy’n cynghori’r Goron ar faterion cyfansoddiadol.  Mae’r aelodau (i gyd â “Gwir Anrhydeddus”, “Right Honourable” o flaen eu henwau) yn seneddwyr a gweision sifil o brofiad, ynghyd ag ambell un arall o fyd y gyfraith &c.  Fe ddywed Wikipedia dipyn am y Cyfrin Gyngor a’i waith, ac mae ganddo’i wefan ei hun y gellir ymweld â hi.   Weithiau bydd y Frenhines yn cadeirio’r  Cyngor, a phryd hynny bydd yr aelodau oll yn sefyll ar eu traed, fel yr hen Israeliaid yn bwyta’u pryd olaf cyn cychwyn o wlad y caethiwed; canlyniad ffodus i hyn, medd y rhai sy’n gwybod, yw fod y cyfarfodydd yn fyr.  (Cyfarfodydd byr fel hyn, gyda llond llaw yn bresennol, a ddyfarnodd yn ffurfiol fod Prydain Fawr mewn rhyfel â’r Almaen yn 1914 a 1939.)   Pan na fydd y Frenhines yn bresennol, cadeirir gan Arglwydd Lywydd y Cyngor (Lord President of the Council), sef ar hyn o bryd y Dirprwy Brif Weinidog, Nick Clegg.  Bydd Prif Weinidog wrth ffurfio llywodraeth yn penodi i’r swydd hon, weithiau yn ei benodi ei hun, dro arall rhyw gynrychiolydd:   dyna’r ddolen gyswllt rhwng y Cyfrin Gyngor a llywodraeth y dydd.

Pan fydd y Goron, trwy’r Cyfrin Gyngor, yn derbyn ei siarter yn ôl o law rhyw gorfforaeth, bydd y gorfforaeth honno’n peidio â bod. Dyna’r dynged a gynllunir ar gyfer Prifysgol Cymru gan yr oruchwyliaeth bresennol, ei Chyngor ei hun, a benodwyd i’w gwarchod, ond sydd am ei dinistrio.  Os daw hyn i ben, bydd breintiau, adnoddau a chyfalaf Prifysgol Cymru’n mynd yn eiddo i gorfforaeth arall, Prifysgol Cymru: y Drindod Dewi Sant.  Ac am dynged graddau cannoedd o filoedd ohonom, gallwch ddewis eich delwedd: un ai diflannu fel niwl y bore neu ynteu droi, fel arian Tylwyth Teg, yn ddyrnaid o ddail crin.  Dyma sgandal fwyaf  byd addysg Cymru o fewn cof pawb ohonom sy’n fyw.

Ac fel yr wyf i ac eraill wedi pwysleisio sawl gwaith, mae’r cyfan yn anghyfansoddiadol, yn cychwyn mewn penderfyniad a oedd yn groes i siarter y Brifysgol ei hun. Ni ddaw awduron y penderfyniad byth yn ôl i ddadlau ei fod yn gywir, oherwydd gwyddant ei fod yn anghywir.

Rhaid rhoi stop ar yr anfadwaith hwn, a sicrhau parhad Prifysgol Cymru fel corfforaeth o dan ei siarter ei hun.

Dowch o ’na, raddedigion Prifysgol Cymru, sef ei haelodau.

Clywais rai yn gofyn “beth sydd a wnelo hyn â Brwydr yr Iaith?”  Ateb:  dim byd, yn uniongyrchol.  Cwestiwn ydyw o wneud pethau’n gywir a chyfansoddiadol.  A ydym, bobl Cymru, yn ffit i’n rheoli ein hunain o gwbl?

Fe aeth yr ateb hwn yn hwy nag yr oeddwn wedi meddwl!   Diolch eto Gaynor.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: