Tipyn o glec

28 Maw

Mae bron i ddwy flynedd er pan gyhoeddodd Carwyn Jones y byddai “mwy na chroeso” i longau tanfor Trident angori yng Nghymru. Ymosodwyd arno’n bur galed gan Blaid Cymru ar y pryd, un o’r ychydig, ychydig bethau positif y mae’r blaid honno wedi eu gwneud yn ystod y tymor hwn o’r Cynulliad. Wel … heblaw ethol arweinydd efallai.

Gyda’r posibilrwydd i’w weld yn cryfhau y bydd raid i’r llynges angeuol adael yr Alban, dyma godi’r mater eto, gyda Rhodri Glyn Thomas AC yn galw heddiw am gynnal refferendwm cyn estyn y “croeso” y mae Carwyn yn ei baratoi.

Ond ara’ deg. Offeryn yw’r refferendwm i’w ddefnyddio ar gwestiynau cyfansoddiadol, a phryd hynny’n gynnil. Ar y rhan fwyaf o gwestiynau’r dydd, ni waeth pa mor ddadleuol, rhaid ymddiried yn ein system o lywodraeth gynrychioliadol, gyda etholiad cyffredinol bob hyn a hyn yn mynegi llais y wlad. “Y salaf o bob system – ac eithrio pob un arall,” fel y dywedodd Churchill.

Dychmyger refferendwm ar grogi ! Yr un modd, pwy a allai fod ag unrhyw ffydd ym mhenderfyniad refferendwm ar Trident? Oni allai ddod â gwaith i Fôn, a “phetha” i Gemaes? (Gweler blog 5 Chwefror). Ac a fyddai Pleidwyr Môn yn mynd yn groes i bolisi eu plaid unwaith eto, heb eu galw i gyfrif?

Na, nid y refferendwm yw’r offeryn i daclo Carwyn a’i freuddwyd am gynnal rhwysg Lloegr os daw diwedd eleni ar Brydain Fawr. Gorffwys rhan o’r cyfrifoldeb ar Blaid Cymru. Pe bai hi, rywsut yn y byd, mewn safle i fargeinio ar ôl yr etholiad nesaf, ni ddylai ar unrhyw gyfrif ymuno â chlymblaid gyda Carwyn yn ben arni. Tybed nad oes yna ddarpar arweinydd arall rywle yn rhengoedd Llafur Cymru nad yw mor selog dros y llongau tanfor? Syniad da fyddai i ryw bapur neu gylchgrawn gylchlythyru aelodau Llafur y Cynulliad i weld pa rai sydd mewn gwirionedd yn rhannu gweledigaeth eu harweinydd.

Fel yr awgrymwyd ym mlog 23 Mawrth, gall yr Eisteddfod Genedlaethol hithau chwarae rhyw ran. Rhan fechan ond allweddol hwyrach. Pan wnaeth Carwyn ei ddatganiad ffôl ddechrau haf 2012 yr oedd gwahoddiad eisoes yn sefyll iddo gael ei urddo’n aelod o’r Orsedd. Byddai Iolo wedi tynnu’r gwahoddiad yn ôl. Yr hyn a gaed oedd dyfynnu Waldo wrth y Prif Weinidog oddi ar y Maen Llog; yr un mor fuddiol fuasai dyfynnu tudalen o Lyfr Teleffon De-ddwyrain Cymru. Yr un peth arwyddocaol y gellir ei wneud yn awr, ac mae hyn yng ngallu Llys yr Eisteddfod, yw dweud na all dderbyn unrhyw arian gan y llywodraeth hon tuag at goffáu’r Rhyfel Byd Cyntaf, na chynnal unrhyw drafodaeth â’r llywodraeth ar y testun.

Mae hyn yn ei dro yn rhan o beth mwy. I ba raddau y mae’r Eisteddfod, fel cymdeithas wirfoddol a Chwmni Cyfyngedig dan Warant, yn atebol o gwbl i lywodraeth Cymru? Ni ofynnodd yr Eisteddfod am ymgynghoriad y Dwsin Doeth, ac mae Leighton Andrews, y gŵr a alwodd y Deuddeg, wedi mynd. Y cwrs priodol i Lys yr Eisteddfod fyddai cwrdd, ystyried, a phenderfynu gadael argymhellion y Dwsin “ar y bwrdd”, fel y dywedir. Byddai hynny’n dipyn o glec i wleidyddion ffôl y Cynulliad, o fwy nag un blaid.

 

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: