Eisteddfod Fawr y Colegau

3 Meh

Unwaith eto mae’n ddiwrnod ‘Tablau Prifysgolion’ papur newydd y Guardian, a dyma GOLWG 360 yn crynhoi inni beth o lwydd ac aflwydd rhai o golegau Cymru.  Prifysgol Glyndŵr yn llamu i fyny 44 safle i rif 62 yn y Deyrnas.  Caerdydd i fyny 3 i 26, ac Abertawe i fyny 2 i 58.  Bangor i lawr 8 i 82; Aberystwyth i lawr 18 i 108.  Dywedaf, fel y dywedais rywdro o’r blaen – nid i fennu ar lwyddiant yr enillwyr, ond efallai i godi calon y rhai na buont mor lwcus eleni: dydi’r ffigurau’n golygu fawr ddim.  Rhyw chwarae plant yw’r cyfan, gyda ffyn mesur diystyr fel ‘bodlonrwydd myfyrwyr’ a ‘gwariant y pen ar bob myfyriwr’.  Dyma’r hen Aber wedi syrthio oddi ar du ôl lori’r cant uchaf oherwydd dirywiad mewn … daliwch eich gwynt … Seicoleg, ie a … Gwyddor Chwaraeon!  Lol-mi-lol, fel y gwêl pawb call.  Yn wir, pan eir i ofyn pa ffon fesur ddilys sydd yna mewn gwirionedd, mae’n anodd meddwl am yr un heblaw gofynion mynediad – a’r rheini mewn pynciau go-iawn.  ‘Beth am ansawdd ymchwil?’ meddech chi.   Wel ie, i ryw fesur efallai; ond cofiwch mai Steddfod yw hon hefyd, ac mai peth personol yw beirniadaeth.

Ac edrych drwy hyd a lled y Deyrnas, gwaith go hawdd – a chau’ch llygaid am eiliad  – yw dyfalu pwy ddaw i’r brig.  Ie, Caergrawnt yn flaenaf eleni, a Rhydychen yn ail.  Ymgysured y Glas Tywyll, fe ddaw eu tro eto, siŵr o fod. Ond, a bod yn deg, cofnodwn fod ambell brifysgol arall, megis Durham, wedi curo’r hen stejars hyn mewn ambell flwyddyn o’r blaen.

Chwiliwn tua chwt y rhestr. Na, ni welwn yno mo’r anfarwol Brifysgol South Bank, y bu bron iawn iddi gyflawni’r gamp o ddod yn olaf ryw 4-5 mlynedd yn ôl.  Yn fwy perthnasol i ni Gymry efallai, ble mae Prifysgol Cymru:  Y Drindod Dewi Sant?  Na, nid oes arlliw ohoni.  Fel yr awgrymais o’r blaen, ac fe’i pwysleisiaf drachefn: mae’r cyfan, ydi, yn dipyn o jôc.  Eto i gyd, wrth gasglu bod YDDS wedi suddo yn nyfnderoedd rhyw gors ‘ymhell o gyrraedd llef’ chwedl y bardd, mae dyn yn sobri tipyn bach wrth feddwl mai yma hefyd y bydd holl raddedigion Prifysgol Cymru cyn bo hir os caiff Cynllwynwyr a Chynffonwyr eu ffordd.

Mae’r difrod a wnaed yn echrydus.  Anodd gweld y gellir adennill llawer.  Ond fe ddylai fod yn bosibl adennill peth.  Yr hyn a ddylai fod yn flaenoriaeth heddiw gan aelodau Prifysgol Cymru, sef ei graddedigion, yw diogelu uwchlaw pob pryder y pedwar ‘sefydliad prifysgol’, sef (unwaith yn rhagor); y Wasg, y Geiriadur, y Ganolfan Uwchefrydiau a Gregynog.  Fe ddylai cyrff rheoli’r pedwar sefydliad ddod ynghyd a ffurfio cyd-bwyllgor a fyddai wedyn yn diffinio’u hanghenion cyllidol dros, dyweder y 15-20 mlynedd nesaf.  Dylai’r Cyngor Cyllido (HEFCW) gytuno ar fformiwla a fydd yn gwarantu’r cyllid.  Dylai fod gofyn cyfreithiol arno i wneud hynny.  Dylai fod y gofyn hwnnw ymhlith cymalau’r Mesur Addysg Uwch sydd yn fuan i’w gyflwyno gan Lywodraeth Cymru.  A oes rhywun yn y Cynulliad yn barod i gynnig hyn fel gwelliant?  Fyddwn i’n synnu dim clywed nad oes, oherwydd hyd yma ni welaf fod gan neb yno unrhyw ddealltwriaeth o’r broblem.

Corff arall a ddylai fod yn ymwybodol o’r angen ac yn barod i wneud rhywbeth yn ei gylch yw Cymdeithas Ddysgedig Cymru.  Dyma gorff a ddylai fod yn pwyso’n daer ar y Llywodraeth a’r Cyngor Cyllido.  Hyd yma, a hyd y gwn i, nid yw wedi dangos unrhyw ddiddordeb. Mae’r rheswm yn lled amlwg, ac mae fy nisgrifiad ohoni yn fy mhamffled Trwy Ofer Esgeulustod: Brad a Dinistr Prifysgol Cymru mor dda nes fy mod am ei ailadrodd wrthych yn awr:   ‘casgliad gorau’r byd o brif awduron y broblem’.

Down yn ôl at hen  gwestiwn y safonau.  Ddiwedd y 1990au, pan oedd Comisiwn Syr Ron Dearing yn eistedd, bu cryn drafod ar sefydlu safon gyffredin ar draws y prifysgolion, fel bod (dyweder) gradd dosbarth cyntaf yn golygu mwy neu lai yr un peth, os nad drwy’r holl brifysgolion, o leiaf mewn detholiad ohonynt wedi ymrwymo i’r un weledigaeth. Yr oedd y dichonoldeb hwn trwy’r blynyddoedd yng ngradd ffederal Prifysgol Cymru, ond fe’i taflwyd ymaith trwy ofer, ofer esgeulustod meddaf eto, ie fandalaidd a throseddol ac anfaddeuol esgeulustod hefyd.  Mewn byd call byddai pedwar cyn-goleg go-iawn Prifysgol Cymru – neu hyd yn oed dri ohonynt – yn dod at ei gilydd eto a sefydlu Gradd Gyffredin Prifysgolion Cymru.  Ond nid mewn byd call yr ydym yn byw.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: