Os bernid …

5 Gorf

Heddiw fe ddaeth papurau Llys yr Eisteddfod Genedlaethol: rhybudd ac agenda cyfarfod blynyddol y Llys ar faes Eisteddfod Sir Gâr, a chofnodion cyfarfod y llynedd.

Dyma ddeffro cof yr hen G.A. am un o destunau pwysicaf y blog hwn dros y ddwy flynedd ddiwethaf, sef y “Grŵp Gorffen” neu’r anfarwol “Ddwsin Doeth”. Rwy’n gweld imi gyhoeddi deg eitem arno, a dyma hwy eto:

29 Hydref 2012: Y Dwsin Doeth – Tipyn o Jôc.
28 Chwefror 2013: Yr Eisteddfod, y Llywodraeth a’r ‘Dwsin’.
4 Mawrth 2013: Yn ôl at y Grŵp Gorffen.
6 Mai 2013: Dyma hi’r Frawddeg.
14 Tachwedd 2013: Wrth y Dwsin …
23 Ionawr 2014: Gan bwyll, Eisteddfodwyr
23 Mawrth 2014 Y cyfan am bres mwnci
28 Mawrth 2014 Tipyn o Glec
6 Ebrill 2014 Hwyl Dwy Ŵyl
13 Ebrill 2014 Y Cyngor a’r Dwsin

Addewid glir swyddogion y Brifwyl fis Mai 2013 oedd na wneid dim ynghylch argymhellion y Dwsin heb gydsyniad y Llys. Er y gwn na fyddaf yng nghyfarfod y Llys eleni, mi chwiliais â diddordeb drwy’r agenda ble’r oedd y mater hwn. Dim golwg ohono. Gall y sawl sy’n dymuno’i drafod, mae’n debyg, wneud hynny dan “materion yn codi o’r cofnodion”.

Ond dowch inni weld beth mae’r cofnodion yn ei ddweud. Dyma ni, eitem 3:

“Gwahoddwyd y Prif Weithredwr i adrodd ar y Gweithgor a sefydlwyd gan y Llywodraeth. Adroddodd Elfed Roberts fod y Gweinidog ar y pryd, Leighton Andrews, yn awyddus i weld yr Eisteddfod yn moderneiddio ac wedi sefydlu Gweithgor y llynedd i gasglu tystiolaeth a chyflwynio argymhellion. Roedd yr Eisteddfod wedi cyflwyno tystiolaeth fanwl i’r Gweithgor ac roedd ef wedi cael cyfarfodydd gyda’r gweision suful perthnasol. Disgwylid y byddai’r adroddiad yn cael ei gyflwyno i’r Llywodraeth ddiwedd Medi gyda chopi i’r Eisteddfod. Byddai’r Adroddiad yn cael ei ystyried gan y Bwrdd a’r Cyngor ac, os bernid fod angen hynny, mewn cyfarfod arbennig o’r Llys ar 23 Tachwedd.”

Does gen i ddim cof am y cyfarfod yna ar 23 Tachwedd, na chof am glywed amdano. Rhaid na chynhaliwyd mohono. Rhaid y bernid nad oedd mo’i angen.

Un da ydi’r “bernid” yna. Un dda yw’r hen ffurf amhersonol (bernir, bernid, barnwyd &c) drwodd a thro. Byddaf yn flin wrth bobl nad ydynt yn gwybod sut i’w defnyddio, ac yn fwy blin wrth athrawon ac addysgwyr clyfar-clyfar sy’n dweud wrthym am ei hanghofio. (Clywais nad oedd iddi le yn y peth rhyfedd a elwid “Cymraeg Clir”, ac a oedd tan yn ddiweddar yn cael ei bedlera gan Ganolfan Bedwyr, Prifysgol Bangor.) Offeryn defnyddiol iawn yw’r amhersonol, rhan o’r Gymraeg erioed. Ond fel gydag ambell declyn defnyddiol arall, gellir ei ddefnyddio weithiau i chwarae tric. Ac yng nghofnodion y Llys, ni chawn wybod pwy na beth oedd i wneud y barnu.

Rhaid mai swyddogion yr Eisteddfod. Pwy arall?

Yr wyf am awgrymu yn y fan hon, efallai eu bod yn iawn. Tybed nad penderfynu wnaethon nhw fod Adroddiad y Dwsin, yn y diwedd, yn beth rhy ddibwys i fynd i gecru ymhellach amdano? Tybed nad am reswm digon call y torrwyd yr addewid i’r Llys? Beth petawn i’n dychmygu rhyw sgwrs fel y canlynol rhwng, dyweder, dau o’r swyddogion, A a B?

A: Reit, beth am y cyfarfod yna o’r Llys, 23 Tachwedd?
B: Twt, anghofia fo. Dim ond llond llaw fyddai’n dod yno beth bynnag. Does neb yn becso dam.
A: Ond mae’n fater pwysig. Polisi’r Llywodraeth. Polisi, gweledigaeth Leighton.
B: Mae Leighton wedi mynd.
A: Ond mae Carwyn yna yn ei le, efo cyfrifoldeb am y Gymraeg.
B: Fydd Carwyn ddim yn cofio. Babi Leighton oedd y Dwsin.
A: Wel ie. “A Trident ydi babi Carwyn”. Pwy ddywedodd hynna hefyd ?
B: Rhywun yn un o’r cylchgronau ’na? Neu ar un o’r blogiau? Dydw i ddim yn cofio. Tae waeth , mae o’n ddigon gwir …
A: Hm. Wel. Ie, efallai dy fod di’n iawn. Na ddeffro’r ci sy’n cysgu yntê …?
B: Annoeth cicio nyth cacwn.
A: Taw pia hi bois?
B: Doethineb piau hi, ’dwi’n meddwl. Er mwyn yr Eisteddfod. (Pwniad.)
A: Er mwyn yr hen Eisteddfod. (Winc.)
B: Er mwyn Cymru. (Winc, winc.)

Felly, y rhai ohonoch a fydd ar faes Llanelli eleni, efallai y gwelwch: (a) Eisteddfod fodern, (b) gŵyl ddeinamig, (c) cystadlaethau apelgar, cyfoes a blaengar, (ch) strategaeth farchnata, (d) mwy o wirfoddolwyr ifanc, (dd) strategaeth ddigidol uchelgeisiol. Os gwelwch y pethau hyn oll, neu hyd yn oed rai ohonynt, fe gewch fendithio enwau’r Dwsin Doeth.

Ond o ddifri. Fel mae’r hen G.A. wedi dweud sawl gwaith o’r blaen, llwyth o lol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: