Wedi’r llanast ofnadwy

19 Med

The rose of all the world is not for me.
I want for my part
Only the little white rose of Scotland
That smells sharp and sweet – and breaks the heart.
Hugh MacDiarmid  

Ie wel, dyna ni, “and a very good morning to you all,” fel y cyfarchwyd ni mor llon gan Huw Edwards ychydig oriau’n ôl.

“Buddugoliaeth foesol, – y peth diwerth hwnnw,” meddai rhyw ŵr doeth, a chystal cofio’r sylw cyn dechrau mwydro am fuddugoliaeth foesol ar fore fel hwn.   Edrychwch mewn difri, pwy sydd wedi ennill :

Carwyn Jones
George Robertson
Brian Wilson
Y BBC
Y Pab
Gareth Edwards
Boris Johnson
Prif Weinidog Sbaen
Barack Obama
Rob Brydon
David Cameron
Shrek
Simon Schama
Johann Lamont
Jim Murphy
Nick Clegg
Harry Potter
Alastair Darling
Y Daily Telegraph
Y Daily Mail
Prif Weinidog Awstralia
Luned Morgan
Yr Urdd Oren
Vera Lynn
Bruce Forsyth
John Reid
Marks & Spencers
George Galloway
Owen Smith
David Starkey
Simon Cowell
Griff Rhys Jones
Alan Titchmarsh
Y Western Mail
Eddie Izzard
Dan Snow
Ian Rush
Gordon Brown
A’r dyn gwallgo ar “Question Time” yn gweiddi “The Highland Regiments ! … In the name of Jesus !”

…  A llawer rhagor.

Ac eithrio’r ychydig funudau o orfoledd fel y cyhoeddid y canlyniadau, does dim rhyw sŵn dathlu mawr o’r gwersyll hwn y bore ’ma.   Sleifio yn ôl i’w gwt y bydd ci lladd defaid.

Y peth iawn

Yn y gwersyll IE mae’n debyg bod galar mawr, a holi ac ymholi.  Gobeithio na bydd ymgyhuddo. Fe wnaed y peth iawn, o ran cynnal y refferendwm a’r ffordd yr ymladdwyd ef. Ni allesid gwneud gwell.   Ac am y rheswm hwnnw, i ni Gymry mae heddiw’n waeth, yn llawer gwaeth, na 2 Mawrth 1979.  Y pryd hynny fe wyddem fod yr ymgylch IE yn anobeithiol.  Fe ymgyrchodd Alex, Nicola, Jim Sillars a Tommy Sheridan, a llawer eraill, yn ardderchog, a deil eu geiriau’n ysbrydoliaeth, er trwy len o dristwch. Blogiau fel “Wings over Scotland” a “Bella Caledonia” yn ddisglair dros wythnosau lawer.

Tri rheswm

Gan wybod y bydd dadansoddi mawr gan arbenigwyr, gohebwyr,  panelwyr a thrydarwyr am rai dyddiau i ddod, dyma ambell sylw byrfyfyr gan yr hen G.A. ar y cwestiwn braidd yn ddi-fudd hwnnw, “Pam ?”.   Ie, Pam yn y byd mawr, gwrthod yr arweiniad gwleidyddol gorau a welodd unrhyw wlad yn ein hoes ni ?

1.     Ym mhob cymdeithas mae carfan sydd am ddrysu’r hwyl. Bron nad yw’n byw i hynny.  Os gwêl hi ymgyrch neu ymgais yn mynd yn dda, ac ynddi ymroddiad, brwdfrydedd ac yn enwedig tipyn o hiwmor, mae’n rhaid iddi hi sbwylio pethau. Bu gan yr ymgyrch IE eleni y pethau hyn oll, ac oherwydd drygioni cynhenid y creadur dynol, dyna’n rhannol pam y methodd hefyd.

2.     Pan fydd y Sgotyn am dynnu’n wysg ei gefn, bydd yn gwneud hynny mewn modd mwy trychinebol hyd yn oed na’r Cymro.  Teimlad o euogrwydd neu gywilydd fel ddannoedd fach barhaus yw problem y Cymro oddi ar ddechrau ei hanes; tuedda’r Sgotyn i gael hyrddiau mwy egnïol o hunan-ddinistr.  Argraff bersonol hefyd – a maddeuer imi am ei nodi – prin y ceir yn y byd ddim mwy annifyr na Sgotyn annifyr.

3.     Yr oedd llinellau’r frwydr yn syml a chlir.  Dewisodd y cenedlaetholwyr Albanaidd herio’r Sefydliad Prydeinig yn ei ddannedd, mewn modd ac i fesur na heriwyd mohono erioed o’r blaen mewn hanes.  Yr oedd y cwbl mewn gwirionedd yn troi ar un peth. Trident.  Totem y Sefydliad, a hoff beth ein hannwyl Carwyn. Esgusion oedd cwestiwn defnyddio’r bunt, aelodaeth o Ewrop a nifer o bethau felly.  Balchder Prydain oedd y peth mawr, ac fe alwodd y Sefydliad ar ei holl adnoddau er mwyn ei amddiffyn.  Yn syml, fe unodd y tair plaid unoliaethol yn erbyn Plaid Genedlaethol yr Alban, ac mewn undeb, ei threchu hyd yn oed lle mae hi’n dal seddau seneddol, ac wedi eu dal ers blynyddoedd lawer.

Sawl cenedl ?

Cyfeiriais o’r blaen (20 Awst) at osodiad canolog dadl yr Athro J. R. Jones : mai un genedl sydd yn yr Ynys hon, cenedl y Saeson, sydd hefyd yn mynd dan enw “y genedl Brydeinig”.   Petasai hi’n IE, fel yr awgrymais, byddai gofyn ailedrych ar y gosodiad.  Ond fore heddiw fe saif.

Yfory ?

“Gobaith a oeder a wanha y galon : ond pren y bywyd yw deisyfiad pan ddêl i ben”.  (Diarhebion 13 : 12)   Mae’r frawddeg gyntaf mor rymus (a’r fersiwn Saesneg hefyd, “Hope deferred maketh the heart sick”) fel bod peryg inni anghofio’r ail frawddeg. Mae’n debyg y “daw dydd Iau” eto, fel yr hoffai’r hen Gymry gredu;   ond dyn a ŵyr pryd nac ym mha fodd, na pha faint ohonom fydd yma pan ddaw.

Un peth sy’n weddol sicr, pan ddaw etholiad – yn enwedig etholiad Senedd yr Alban – bydd y glymblaid unoliaethol yn hollti’n dair eto, a bydd yn bosibl i’r Blaid Genedlaethol wneud yn dda, efallai’n dda iawn.  Rhaid iddi ddal i gredu hynny, yn hytrach nag ymsuddo mewn digalondid ac ymraniad, – fel y mae hi’n dueddol o wneud pan na fydd pethau’n mynd yn dda (am flynyddoedd ar ôl 1979 er enghraifft).

A’r dyfodol agos ?  “Ni bydd dim yr un fath,” medd lleisiau o hyd.  Dyfaliad yr hen G.A., am ei werth ?  Bydd pethau yr un fath, ond yn fwy felly.  Ni chaiff y Sgotyn mo’i asgwrn am fod yn gi da.  (Gweler eitem 21 Awst.)  Ac yn sicr ni chaiff y Cymro ddim.  Devo Max?  Ai dros hwnnw y pleidleisiodd y mwyafrif ? Choelia’ i fawr. Fe bleidleisiodd yn erbyn delfryd, cydwybod, anrhydedd ac egwyddor, – am fod y pethau hynny’n aml yn amhoblogaidd. Ac  nid oes diben dweud “O, mi gawn ninnau …”.  Na chawn. A pha iws cael heb fod wedi gofyn amdano?

Os nad yr hen gyfaill Devo Max, beth am yr ateb ffederal, peth gwahanol yn ei hanfod ?  A yw’n bryd i’r hen G.A. ailddechrau troi yn ei feddwl y posibilrwydd hwn, ar ôl penderfynu unwaith fod ei awr wedi mynd heibio ? Nid ailadroddaf ddim.  Hwyrach yr hoffai’r darllenwyr, os oes rhai, edrych ato ar eitem 24 Ionawr.

I’r rhai sydd wedi ymgyrchu mor hir a dygn a hwyliog, gallaf feddwl mai baich yw meddwl am droi “at y drin … eto draw”, hyd yn oed “yn drist a distaw”.

“Ond pren y bywyd yw deisyfiad pan ddêl i ben”.

Advertisements

2 Ymateb to “Wedi’r llanast ofnadwy”

  1. caffiffortisimo Medi 20, 2014 at 1:43 pm #

    “Hwyrach yr hoffai’r darllenwyr, os oes rhai”

    Oes, mae darllenwyr. Diolch am eich blog, sy’n ddifyr bob amser.

  2. JiG Medi 20, 2014 at 7:52 pm #

    diolch am restru’r holl pwysigion ! Dangos yn glir fel y dywedwyd eisoes mai bobl mawr gydag arian mawr yn erbyn y werin oedd y refferendwm. Ond daw dydd y bydd mawr y rhai bychain …….un peth sy’n fy mhoeni yw sut wnawn ni oroesi yn y cyfamser !

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: