Syniad gwyllt dyn gwellt

21 Med

Fe all un peth, neu beth arall, fod yn wir.  UN AI (a) mae’r chwarae ar ben. Mae’r mudiad cenedlaethol yn yr Alban wedi ei cholli-hi’n derfynol:  NEU (b) fe all godi eto.  Un sy’n ofni yn ei galon mai (b) yw’r Cyn-Ysgrifennydd Cartref, Jack Straw.  Ddoe cyhoeddodd y Times ei sylwadau, dan y pennawd  “Let’s  preserve our union : law to stop the SNP pulling it apart.”

Y ddeddf  newydd y mae Straw yn galw amdani yw deddf yn gwahardd byth eto refferendwm ar ymwahaniad posibl unrhyw ran o’r Undeb.

Bu cryn ymateb.  Ar Wings over Scotland, er enghraifft.  (Ac mor dda yw gweld Wings yn dal i fynd er gwaetha’r trychineb erchyll.)   Mae un cyfrannwr yn ein hatgoffa, yn un peth, y byddai deddf newydd Straw yn torri Cytundeb Gwener y Groglith Gogledd Iwerddon, sy’n gwarantu refferendwm i’r dalaith honno ar gyfarwyddyd ei Hysgrifennydd Gwladol  – cytundeb a wnaed pan oedd Straw yn Ysgrifennydd Cartref !

Fe ddylid, meddai Straw : “dilyn esiampl gwledydd ffederal sefydlog (yr Unol Daleithiau ac India, er enghraifft) a dweud ‘mae’r Undeb hwn yn awr yn annatodadwy’”. A dylid deddfu rhag blaen yn San Steffan i’r perwyl.  I’r sawl a ŵyr rywbeth am hanes Cymru mae’r syniad, a’r geiriad, yn gyfarwydd.  Onid yw “hon ein tywysogaeth”, yn ôl Deddf 1536, yn dragwyddol gorfforedig a chynwysedig yn “hon ein teyrnas” ? Nid yw hyn wedi rhwystro pawb, nac yn wir rwystro neb, rhag meddwl y gall  ryw dro fod yn wahanol.   Ac yn nyhead Straw mae rhagdyb fod Prydain Fawr un ai yn “wlad ffederal sefydlog” neu ar fin mynd yn un; rhagdyb fawr iawn, a chwbl ddi-sail.

Ymateb y rhan fwyaf o’r sylwedyddion heddiw yw fod yma gynnig ffordd lawdrwm iawn o rwystro trafodaeth.  Beth yw teimlad yr hen G.A. ?  Fel Straw, byddai’n well gen innau beidio gweld refferendwm arall, ond nid am yr un rheswm ag ef.  Dro neu ddau o’r blaen ar y blog, os iawn y cofiaf, rwyf wedi mynegi amheuaeth gref ynghylch y refferendwm fel offeryn llywodraeth.  Yn amlach na pheidio, cynhyrchu canlyniadau negyddol, adweithiol a wna refferendwm.  Ystyriwch, unwaith eto, refferendwm ar grogi ! Na, cynrychiolaeth seneddol yw egwyddor fawr llywodraeth Prydain : gwneled y cynrychiolwyr etholedig yr hyn y maent wedi addo’i wneud ac wedi cael cennad – “mandad”, fel y dywedir – i’w wneud.  Na chefnwn yn rhy aml ar yr egwyddor hon.

Gall hyn ein harwain, efallai, at y camau nesaf posibl i fudiad cenedlaethol yr Alban … a mentro rhagdybio, am y tro, y bydd hwnnw’n parhau.  Ym “mhydew du’r disberod” (T.H.P.-W.) yn union ar ôl y canlyniad, cawn fy atgoffa’n llethol boenus o ddau beth :   (a) enciliad llwyr y Parti Québecois ar ôl methiant ei refferendwm ; (b) y ffaith bod cenedlaetholwyr yr Alban yn llawer mwy niwrotig ac anunol na’r hen Blaid Cymru pan ddaw methiant, yn llai gwydn drwodd a thro.  Am (a), rwy’n credu y gallwn ei roi o’r naill du; iaith, a hynny’n unig, sy’n diffinio Québec; ni bu iddi erioed y cyfoeth o nodweddion cenhedlig sydd gan yr Alban.  Ac am (b), yn ystod y ddeuddydd diwethaf, o leiaf, ymddengys mai’r gwrthwyneb sy’n digwydd:  10,000 o aelodau newydd yn dylifo i’r SNP, a’r polau piniwn yn addo’n dda iawn iddi. Cawn weld …

Os daw yr SNP i sefyllfa gref yn etholiadol eto, boed iddi gofio bod moddion heblaw refferenda.  Ceisied hi gennad, “mandad”, a gweithredu arno.

Os gwelir y bydd hi, ryw dro eto ac am ryw reswm, yn ofynnol gosod cwestiwn o flaen etholwyr yr Alban, neu o ran hynny etholwyr Cymru, beth a ddylai fod ?  Cyfeiriaf y darllenwyr yn ostyngedig at un o’r ysgrifau cyntaf a roddais ar y blog hwn, eitem 23 Mawrth 2012.

Ni allaf gau trafodaeth ar Jack Straw heb ein hatgoffa’n hunain eto o’r diwrnod y penderfynodd ef ollwng yn rhydd ac yn groeniach y llofrudd Pinochet, ffrind mynwesol yr hen Thatcher, wedi iddo gael ei ddal yn Llundain.  Dyn gwellt ofnadwy yw Straw; mewn gwladwriaeth bwdr, un o’r pwdrod mwyaf.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: