Llais yr ifanc

23 Med

Ie, Ysgol Profiad.  Mae rhywun yn cael rhyw achos i ailfeddwl o hyd. Mi sgrifennais ar 12 Rhagfyr 2012:

“Tipyn o sôn y dyddiau hyn am estyn yr etholfraint, sef yr hawl i bleidleisio, i ddau ddosbarth o bobl yn arbennig, plant 16-18 oed a charcharorion. 

“Ymateb cyntaf yr hen Glyn Adda? Hm … wn i ddim …. Mae’n fy nharo i fod un peth go bwysig yn gyffredin i’r ddau gategori hyn. Eu bod yn geidwadol. Yn fy nghof i beth bynnag – efallai fod pethau wedi newid erbyn hyn – rhyw greaduriaid bach digon adain-dde oeddem ni hyd at yr un-ar-bymtheg, ac efallai dipyn dros hynny. Mae’r mwyafrif, rhaid derbyn, yn para’r un fath weddill eu hoes; ond mae rhyw nifer ohonom, digon weithiau i ffurfio lleiafrif gweithredol, wrth nesu at y deunaw oed, yn dechrau gofyn beth sydd o’i le ar ein cymdeithas a’n byd, sut y gellir eu newid, a beth yw ein cyfrifoldeb ni yn hynny.    Carcharorion wedyn. Nid troseddwr yw pob carcharor wrth gwrs; mae’n debygol, ar bob adeg, y bydd rhyw nifer bychan mewn carchar ar gam, a bod rhyw un neu ddau o garcharorion cydwybod yma ac acw. Ond troseddwyr yw’r mwyafrif mawr mawr, hogiau proffesiynol sy’n credu fel mater o egwyddor mewn torri deddf yn hytrach na’i newid.

“Ennill i blaid Cameron felly, y ddau dro? Neu, yng Nghymru, i Lafur? Fe all fod. Hyd yma nid yw’r Ceidwadwyr wedi eu hargyhoeddi, na llawer o’r gwleidyddion Llafur chwaith.  Y 16+ i gael pleidleisio yn refferendwm yr Alban? Unwaith eto, wn i ddim …  Ond diau fod Alex Salmond yn gwybod ei bethau.”

Wel, ar y pen hwn o leiaf, ymddengys fod Alex yn gwybod ei bethau. Hanner cant a phedair oed oedd y cefn deuddwr, medd y dadansoddwyr; yr ochr isaf, IE, yr ochr uchaf, NA.  Y cywion iau mor gryf o blaid (70 +) ag oedd taid a nain yn erbyn. Clywais esboniad credadwy iawn yn nhermau’r technolegau cyfathrebu: yr ifanc, meddir, yn dilyn y “cyfryngau cymdeithasol”, drwy’r We; a’r hen yn coelio’r “cyfryngau torfol, traddodiadol”, sef y wasg gyfalafol a’r ddwy brif sianel deledu.

Beth bynnag arall fydd canlyniad refferendwm yr Alban, fe all mai un canlyniad fydd “magu blas chwaneg” yn y mater hwn.  Oddi ar flwyddyn hanesyddol 1956 mae byd cerdd, adloniant, ffasiwn a rhai pethau eraill wedi bod yn dra awyddus i apelio at y rheini y byddai’r hen, hen G.A. yn dal i’w galw yn “blant hŷn”  – “arddegau” meddai’r rhan fwyaf, syniad a gydiodd ar raddfa fawr yng ngwledydd Prydain y flwyddyn honno, wedi ei fewnforio o America.  Pa blaid sydd am ddweud ei bod yn ofni “pleidlais yr ifanc”, neu heb ddymuno ei chael ?

Felly fe all ddod.  Beth fyddai’r effaith yng Nghymru, dyn a ŵyr !  “Beth amdanoch chi, bobl ifainc Ysgol George Thomas yn y cefn yn fan’cw?”  “Wel … sort o … Yn bersonol, fel person ifanc, dwi’n meddwl, fatha, mae fo ddim rîli rîli pwysig i, sort o, person ifanc fatha fi. So.”

§

Un egwyddor fawr arall cyn inni adael pleidlais yr ifanc.  Dylai myfyrwyr bleidleisio gartref.  Gwnâi wahaniaeth sylweddol mewn o leiaf un sedd yng Nghymru, Ceredigion.  Ar Gyngor Gwynedd golygai golli un sedd gan Blaid Cymru ym Mangor; y tro diwethaf gwelsom ei chynrychiolaeth yn ymfudo en bloc ganllath i fyny’r ffordd, o un ward i’r nesaf, pan symudwyd Neuadd John Morris-Jones.

§

Ar fater pleidlais i’r carcharorion, deil G.A. yn ddiedifar.  Y dyddiau hyn, UKIP fyddai’n medi’r cynhaeaf yma. A dychmyger refferendwm ar grogi yn yr etholaeth hon !  Dyhead calon pobl ddrwg yw credu fod rhywrai’n waeth na hwy eu hunain.   Dyhead yn y byd tu allan hefyd, am mai creadur drwg yw dyn.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: