Yn iach iti, Gymru

15 Ion

Ambell ddiwrnod pan fydd yr hen G.A. yn meddwl nad oes ganddo destun, o ganol gwleidyddiaeth wallgo Cymru heddiw fe ddaw rhyw newydd wyrth i ddeffro’i awen.

‘Cymorth i ddisgyblion disgleiriaf Cymru’ oedd pennawd GOLWG 360 fore heddiw.  Gellid aralleirio’r pennawd fel ‘Cymorth i amddifadu Cymru o’i phlant galluog’, canys dyna sydd mewn golwg.

Ni allaf wneud cyfiawnder ond trwy ddyfynnu:

‘Bydd cyfle i rai o fyfyrwyr chweched dosbarth a myfyrwyr colegau mwyaf disglair Cymru i (sic) gael cymorth i fynychu prifysgolion gorau’r Deyrnas Unedig, yn sgil menter newydd sy’n cael ei lansio gan Lywodraeth Cymru heddiw.’

Cyn i neb gael cyfle i ofyn ‘onid oes rhai o brifysgolion gorau’r Deyrnas Unedig yng Nghymru?’ dyma esbonio yn y paragraff nesaf mai Caergrawnt a Rhydychen, wrth gwrs, a olygir. Fe fynegwyd pryder yn y Cynulliad Cenedlaethol yn 2012 nad oedd digon o ddisgyblion o Gymru yn llwyddo i gyrraedd yr uchelfannau hyn, a bellach dyma raglen o’r enw ‘Seren’ i geisio cwrdd â’r diffyg.

Gweler GOLWG 360 am fanylion llawnach, ond ei swm a’i sylwedd hi yw mai ‘diffyg hunangred a hunanhyder academaidd oedd rhan o’r broblem’.  Yr ateb a gynigir yw dod â rhai o fyfyrwyr mwyaf talentog a galluog Cymru at ei gilydd ‘i gael eu cefnogi a’u mentora’.  Ac fel rhan o hynny, a dyfynnu yn awr eiriau Huw Lewis AC, y Gweinidog Addysg, ‘eu cyflwyno i grŵp o gyfoedion sy’n debyg iddyn nhw’.

Yn awr, a oes unrhyw un yng Nghymru, heblaw Huw Lewis, nad yw’n gweld hyn yn gomic i’r eithaf ?   A ’rhoswch chi, onid gwerinwr mawr yw Huw Lewis?  Onid dyn yw ef wedi ymladd ar hyd ei oes yn erbyn pob math o elitiaeth?  Dyna o leiaf a ddywedwyd pan oedd mymryn o anghytundeb rhyngddo ef a minnau rai blynyddoedd yn ôl ar fater tebyg iawn i hwn heddiw.  (Gellir o hyd ddarllen fy hen ysgrif, ‘Beth yw Élite?’ yn fy hen lyfr Problem Prifysgol a Phapurau Eraill, – ychydig gopïau ar gael o hyd am bris manteisiol iawn.)

Am y ‘grŵp o gyfoedion sy’n debyg iddyn nhw’, ystyr hyn yw ‘cyfoedion sydd o’r teip’, sef y teip y credir, yn gam neu’n gymwys, y byddai’n dderbyniol yng nghynteddau’r hen brifysgolion. Mae Rhydychen a Chaergrawnt yn derbyn lleiafrif o fyfyrwyr amrywiol iawn, o bedwar ban byd, a rhai cymeriadau broc dros ben yn eu plith. Ond ni chaniateid byth, na breuddwydio am hynny, i’r cwmni brith hwn foddi’r teip go iawn na dod unlle’n agos at ei nifer. Prifysgolion cenhedlig i’r gwraidd ydynt, a’r cwestiwn y maent yn ei ofyn am naw ymgeisydd  o bob deg  yw:  ‘a yw hwn neu hon yn un ohonom ni?’.  Eu prif ddiben yw cynnal a magu dosbarth sefydlog o arweinwyr i ddiogelu buddiannau a diwylliant Lloegr dros y blynyddoedd a’r cenedlaethau i ddod.  Pob clod iddynt am hynny.

Os gwireddir rhaglen ‘Seren’, cyfyng fydd y difrod, oherwydd ychydig a ddaw i’r categori y mae’r Llywodraeth yn meddwl amdano.  Ychydig yw’r ‘teip’.  Mae’r wir broblem yn llawer ehangach ac yn bodoli ers blynyddoedd, sef problem ‘y gwaedu mawr’ o ysgolion Cymru yn rheolaidd bob mis Medi i brifysgolion drwy hyd a lled Lloegr, peth sydd mor sicr â dim o gyfrannu at ein diwedd buan fel pobl.  Wrth sgrifennu am y pwnc hwn dros y blynyddoedd nid wyf erioed wedi beirniadu cymhellion unigolion.  Yn wir, rhyngof i a chwithau ddarllenwyr y blog, mae gen i ryw gydymdeimlad â rhai o’r cymhellion hynny, neu o leiaf â rhai pethau a allai fod yn gymhellion.  Yn hytrach mi geisiais bob amser edrych arni’n amhersonol, fel problem seico-gymdeithasol ac iddi ateb gwrthrychol.

Y broblem yn y bôn yw awydd dosbarth o Gymry Cymraeg i’w ddinistrio’i hun am nad oes ganddo’r ewyllys i gyflawni’r tasgau sydd o’i flaen yng Nghymru.  Yr ateb fyddai i Lywodraeth Cymru ymorol a darparu fel bod aros yng Nghymru yn talu’n well nag ymadael.  Gweithredwyd yr ateb hwn ar raddfa fechan ym mlynyddoedd olaf y Llywodraeth Lafur gyntaf yng Nghaerdydd, wedi i’r tair gwrthblaid ddwyn pwysau, ac yr oedd arwyddion ei fod yn dechrau gweithio.  Ond pan ddaeth clymblaid ‘Cymru’n Un’ fe ildiodd Plaid Cymru a chytuno i ddiddymu’r arbrawf.  Yn y cyfamser aeth llywodraeth yr Alban ymlaen a gwneud y peth syml ac angenrheidiol, gwobrwyo Albanwyr  ifainc yn hael, yn helaeth ac yn amlwg am aros yng ngholegau’r Alban. Bydd yn sicr o ddwyn ffrwyth.

Yn lle hyn, yng Nghymru, dyma’r nonsens hwn heddiw. A oes cenedlaetholwyr yn y Cynulliad? A oes unrhyw un eto wedi galw am ymddiswyddiad Huw Lewis?

O.N.   Pan chwalwyd Prifysgol Cymru onid oedd prifysgolion Caerdydd, Bangor, Aberystwyth ac Abertawe  i gyd yn mynd i fod yn wych, yn perthyn i ryw ‘Gynghrair Iorwg’ ac ati … ?   Beth ddaeth o hynny?

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: