Cofio Fukushima

11 Maw

Awdur gwadd heddiw : GWAWR JONES

Bedair blynedd i heddiw oedd hi, Mawrth 11eg, 2011, ychydig ar ôl chwarter i dri y prynhawn, pan ddechreuodd siandelïr siglo’n wyllt yn swyddfa Prif Weinidog Siapan.  Dyna’r arwydd cyntaf i Naoto Kan, y Prif Weinidog, fod daeargryn wedi digwydd, daeargryn a gynhyrchodd tswnami a deithiodd dros y Môr Tawel nes cyrraedd y lan ar arfordir gogledd-ddwyrain Siapan, ger safle Atomfa Daiichi, Fukushima.  Yr oedd uchder y tonnau’n amrywio rhwng 12.2 a 21.1 medr. Ysgubwyd popeth o’u blaenau, yn bobol, ceir, tai, waliau, lonydd, pontydd ac adeiladau cryf yr atomfa ei hun.

Mae hanes y difrod dychrynllyd i’w weld mewn mannau eraill ar y we, ond yr oedd clywed gan Mr Kan ei hun, mewn cyfarfod yng Ngwesty Carreg Brân, Llanfairpwllgwyngyll, ddydd Iau, Chwefror 26 eleni, yn cyfleu arswyd y peth.  Yr oedd Mr Kan, ffisegydd o ran hyfforddiant ei hun, yn gwbl argyhoeddedig cyn hynny fod atomfeydd ei wlad yn hen ddigon cryf i wrthsefyll unrhyw dir-gryniad.  Dadrithiad llwyr gafodd ef ynglŷn ag ynni niwclear, wedi bod yn gadarn o’i blaid.  Ymddiswyddodd yn fuan wedyn.  Yn awr, treulia ei amser yn teithio’r gwledydd gyda’i neges fod rhaid rhoi’r gorau i gynhyrchu ynni niwclear dros y byd i gyd.

IMAG0084
Mr Naoto Kan

Gyda Mr Kan yr oedd Mr Tetsunari Iida o Sefydliad Polisïau Ynni Cynaliadwy Siapan.  Arbenigwr ydi Mr Iida ar arbed ynni, a sefydlu unedau bychain, lleol yn cynhyrchu trydan mewn dulliau diogel, sy’n medru darparu gwaith i’r un nifer o bobol â’r diwydiant niwclear.  Adroddodd sut y mae defnydd Tokyo o drydan erbyn hyn wedi gostwng o 60 gigawatt i lawr i 50 gigawatt, yn syml trwy fod yn fwy darbodus gydag egni.  Unwaith eto, fel Mr Kan, newidiwyd meddwl Mr Iida  yn gyfangwbl yn erbyn ynni niwclear, ac yntau wedi gweithio yn y diwydiant am ddeng mlynedd.  Yr oedd damwain Fukushima yn drobwynt yn hanes Siapan, meddai, gan bwysleisio fod ynni niwclear bellach yn ynfydrwydd economaidd.

IMAG0079
Mr Tetsunari Iida
Y trydydd i annerch y neuadd lawn yn Llanfairpwllgwyngyll oedd Mrs Yoshiko Aoki, yn cynrychioli Canolfan Cefnogi Cymunedau Ffoaduriaid, a’i thystiolaeth ddirdynnol hi aeth yn syth at galonnau ei chynulleidfa.  Dangosodd sut yr oedd ardal ei thref enedigol, Tomioka, ger Fukushima, wedi mynd yn ddiffeithwch ers y ddamwain niwclear, gyda heidiau o anifeiliaid yn crwydro’r strydoedd, y tai wedi eu meddiannu gan lygod mawr, chwyn yn tyfu yn y caeau reis, a’r ysgolion yn wag.  Yn awr, nid oes neb i weld y coed ceirios hardd yn eu blodau, un o atyniadau’r ardal yn y gwanwyn.   Dangosodd luniau o res hir o geir yn ffoi o’r ardal drannoeth y ddaeargryn, yn cludo’r trigolion i  alltudiaeth ddiddiwedd sydd erbyn hyn wedi para bedair blynedd, heb obaith y bydd y rhan fwyaf yn gweld eu hen gartrefi byth eto.  Alltudiwyd 120,000 o bobol o Tomioka yn unig, sef tua dwywaith poblogaeth Môn.  Mae 13.5% ohonynt yn dal i fyw mewn unedau dros-dro, cyfyng, 54.5% wedi cael lloches mewn tai rhent, a 32% wedi gadael yr ardal.

Ni allai hyn ddigwydd yn yr Wylfa Newydd, meddai’r rhai sydd o’i phlaid.  Na?  I unrhyw un sydd wedi gwneud ychydig o waith gwyddonol ymarferol, mae honni hynny’n rhyfyg gan fod damweiniau, am mai damweiniau ydynt trwy ddiffiniad, yn digwydd er gwaethaf pob cam i’w hosgoi .  Mae pob damwain niwclear wedi digwydd oherwydd achosion gwahanol.  Ac ar ynys lle mae maes awyr milwrol a allai fod yn darged i awyrennau o wlad elyniaethus, ac yn hyfforddi peilotiaid o wledydd ffiwdal, ansefydlog y Dwyrain Canol, nid yw’n anodd dychmygu rhyw ddigwyddiad ‘nad oedd neb wedi ei ragweld’.

Ond mae’n waeth na hynny.  Cafodd pobol Tomioka ddianc yn eu ceir i ardaloedd mwy diogel, gan gludo ychydig o’u trysorau gyda nhw.  Petae damwain felly yn yr Wylfa, fe fyddai’r awdurdodau’n cau’r pontydd i’r tir mawr.  Fe fyddai rhaid i’r trigolion aros a wynebu dyfodol ansicr, tlodaidd a thywyll iawn.  Gwell o lawer i’r Monwysion fyddai sefyll yn awr fel un gŵr yn erbyn cynlluniau’r Wylfa Newydd.  Does neb ohonom am ddweud yn y dyfodol, ‘Mi ddeudais i, yn do?’

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: