Pwynt am Panto a Pontio

22 Maw

Mae’r stori hon yn wythnos oed a dylwn fod wedi ei sgrifennu ynghynt. Wythnos yn ôl, ar ddwy noson, bu Cymdeithas Ddrama Gymraeg Prifysgol Bangor yn cyflwyno Panto, drama olaf Gwenlyn Parry. Drama’n cynnwys drama yw drama enwoca’r byd, Hamlet, ac mae elfennau bychain o ‘ddrama mewn drama’ yn A Midsummer Night’s Dream a Love’s Labour’s Lost gan yr un awdur.  Peth ychydig yn wahanol, ond eto aelod o’r un tylwyth, yw drama am y broses o lunio drama, fel Chwe Chymeriad yn Chwilio am Awdur (Pirandello),  Cyfyng Gyngor (Huw Lloyd Edwards) a Drama Tomos (John Ellis Williams).  Wedyn mae drama am ymarfer drama, megis La Répétition (Anouilh), a gwerth cofio am gomedi fach ddifyr Leyshon Williams, Y Practis.  Mae rhywbeth o’r pethau hyn oll yn Panto, gyda’r ddyfais o gydredeg a chyferbynnu yr hyn sy’n digwydd ar y llwyfan ac oddi arno.  Actor comedi canol-oed yn mynd ar ei sodlau, wedi ei lethu gan ei wendidau ei hun, yw’r prif gymeriad, ac aflerwch ei fywyd yn cyferbynnu â sbort ysgafala pantomeim Dick Whittington y cawn ei weld ar gwr arall y llwyfan.

Ces wybod fod eraill, fel finnau, yn cofio beirniadaeth heb fod yn or-frwd ar y ddrama pan oedd yn newydd, ac nid yw’n anodd nodi ei phrif wendid, sef plastro’r rhegfeydd a’r afledneisrwydd yn rhy gynnar ac yn rhy hael.  Ond fe gydiodd y perfformiad o’r munudau cyntaf ac fe’i cynhaliwyd hi hyd at y diwedd enigmatig gan chwarae realiti a rhith yn grefftus yn erbyn ei gilydd.  Fe gymerodd y cwmni arno’i hun her ac fe ddaeth i’r lan â hi.  Hyd yma ni chlywais neb yn dyfarnu’n wahanol.  Llwyddiant yn wir i’r gymdeithas ddrama atgyfodedig ac i’r cynhyrchydd gwadd, Catrin Jones Hughes.

Mewn dyddiau rhyfedd, a thra rhyfedd hefyd, ar yr hen Goleg ar y Bryn – sef yr hyn ydyw o hyd i lawer ohonom – un arwydd  bach o fywyd, un awgrym nad yw’r Panto oll ar ben, yw adfywiad y gymdeithas hon drwy ymroddiad criw galluog a brwd.  Mewn un sesiwn a darn fe lwyddwyd i roi inni bedwar cynhyrchiad, o natur amrywiol iawn a chan gynyddu mewn profiad a sicrwydd.

Ond pwy yw’r ‘ni’ ?  Ar y nos Sadwrn yr oedd cynulleidfa o ryw ddeg ar hugain yn Neuadd John Phillips, a’r cwmni’n hapus dros ben eu bod wedi llenwi’r seddau ar y nos Wener â thrigain o edrychwyr.  Dowch yn ôl hanner can mlynedd.  Rhowch ‘0’ ar ôl y 60 yna.  Gall rhai ohonom gofio Neuadd Prichard Jones yn llawn, 500-600 o seddau, mewn dau a thri pherfformiad o Y Tad a’r Mab, Gwalia Bach, Hanes Rhyw Gymro, Cilwg yn Ôl.  Nifer y myfyrwyr bryd hynny? Rhyw 1,500-2000  Yr oedd Cymry ym Mangor Uchaf, a rhagor yn y dref a’r cyffiniau. Doi partïon o’r fan yma a’r fan acw. Byddai cynfyfyrwyr yn taro i mewn.  Ac yr oedd myfyrwyr a staff yn cefnogi ymdrechion cydaelodau o’r coleg.

Bu newidiadau mawr mewn technoleg, mewn arferion ac mewn chwaeth, fel nad priodol efallai sôn gormod am bethau fel ‘ysbryd y coleg’ a ‘theyrngarwch’.  Ac mae’r Cymry’n diflannu. Ni ddylai hyn fod yn unrhyw fath o gysur, ond mae’n ymddangos ei bod hi llawn cyn waethed ar y gweithgareddau Saesneg – neu yn llawer iawn gwaeth pan gymharwn faint y ddwy gynulleidfa ddichonol.   Hogia bach, noson y Mikado y llynedd !  Roedd y gynulleidfa’n ddifrifol, a gwell peidio â dweud dim am y perfformiad.   O ! Nosweithiau ysgubol, penfeddwol yr hen G&S yn y PJ, hanner canrif yn ôl eto.

Oes yna ateb ?  Beth am gyfraniad  pedwar o uwch-swyddogion y coleg a Pontio, yn pererindota ar ein rhan ni oll i Efrog Newydd i wrando Bryn Terfel? Siŵr o fod o help, yn tydi ?

Gwlad Pob Peth o Chwith.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: