Bywyd newydd o hyd yn yr hen chwedl

31 Gorf

Wn i ddim pryd ddiwethaf yr edrychais ar S4C, nac ar unrhyw sianel deledu, am ddwyawr a hanner solet.  Amser go fawr yn ôl.

Fe gydiodd GWYDION, sioe gerdd agoriadol Eisteddfod Maldwyn, o’r eiliadau cyntaf, am fod ynddi’r peth hwnnw sy’n anghenraid a hanfod pob cyflwyniad llwyddiannus, – cywair, ac undod cywair.  Ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi mae cyfuniad ysgytwol o harddwch a drygioni.   Daeth yr hen awdur – pwy bynnag oedd – â hwy at ei gilydd, ac mae’n rhaid i bob dehongliad newydd allu cadw’r cyfuniad hwnnw rywsut, fel y gwnaeth y rhaglen hon heno.  Yr oedd popeth yn cydweithio – y lliwiau, y gwisgoedd, y cefndiroedd, y symud, yr effeithiau a byrdwn cyson y caneuon.  Cafwyd actorion cryfion a chyfarwyddo awdurdodol.

Cyfaddasiad o ryw hen ddefnydd oedd y Mabinogi ei hun, ac mewn dehongliad newydd mae’n bosib dal i gyfaddasu a chadw ergyd y gwreiddiol yr un pryd, – fel y gwnaeth y ddrama Blodeuwedd  yn wir,  gydag ambell gynhyrchiad ohoni wedyn yn cymryd rhyddid pellach.  Dwy elfen newydd ond hollol gyfreithlon  yn y dehongliad hwn oedd, yn gyntaf ailymddangosiadau’r hen Arianrhod ar fomentau allweddol, i’n hatgoffa fod yr hen felltith yn dal; ac yn ail, Gwydion yn syrthio ar ei fai yn yr eiliadau olaf.  Yn nrama Saunders Lewis yr oedd Gwydion ar fin bod yn ffigur trasig; heno fe groeswyd y terfyn, ac yr oedd pob hawl i wneud hynny.  A welais i’n iawn fod Gwydion wedi rhoi heibio ei ffon hud, fel y gwnaeth Prospero?

Am flynyddoedd lawer, fel rhyw Bolo Mint go fawr yr oeddwn i wedi dychmygu’r garreg y ceisioddd Gronw ei defnyddio’n darian; a dyna’r ddelwedd heno.  Os bydd llwyfannu eto, tybed a gawn ni olwg ar ‘lech Ronw’, sydd i’w gweld o hyd ar lan afon Cynfael lle digwyddodd y peth?

Rhyw fath o opera sebon yw’r Mabinogi, gyda’r thema fod pethau’n mynd o chwith yn amlach na pheidio mewn bywyd, er y gallant fynd y ffordd iawn ambell dro drwy gyfuniad o glyfrwch a dewrder dynol.  Daw thema’r methiant i ryw fath o uchafbwynt  arswydus yn y Bedwaredd Gainc.  Yn y cynhyrchiad hwn yr oedd marc ar bawb, hyd yn oed aelodau’r corws, un ac un.

Cychwyn ysgubol i’r Eisteddfod.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: