Pleidiau a rhaniadau

6 Maw

Dan bennawd ‘Yr unig blaid unedig?’, 29 Chwefror, mae Blogmenai’n trafod y rhaniadau sy’n poeni rhai o’r pleidiau gwleidyddol.  Gan adael heibio’r Democratiaid Rhyddfrydol, gan nad yw’n disgwyl iddynt wneud fawr ohoni yn etholiadau mis Mai, mae’n cyfeirio at y ffraeo penben sydd o fewn Llafur eto wedi darfod o ‘ddisgyblaeth haearnaidd’ cyfnod Blair, ac at hollt y Ceidwadwyr ar fater Ewrop, gyda David Jones AS (cyn-Ysgrifennydd Cymru) yn rhannu llwyfan ag UKIP.

Ambell sylw bach.

Ni ellir ond cytuno â Blogmenai am y Democratiaid. Ym mhen eu gwendid presennol mae’r ffaith nad yw polisi erioed wedi golygu dim i drwch eu cefnogwyr, ac nad oes ddiben sôn am ‘wahaniaethau polisi’ yn eu plith.

Mae rhaniadau Llafur yn rhai cyfarwydd a thraddodiadol, a’r rhaniad sylfaenol yw’r un rhwng Llafuriaeth ac Egwyddor, dau beth nad ydynt erioed wedi gorwedd yn gyfforddus gyda’i gilydd. Dros gyfnod o drigain mlynedd fe’i hamlygodd hwn ei hun yn bennaf yn yr agweddau tuag at arfau niwclear, ac felly y tro hwn eto.  A’i roi fel arall, gwahaniaeth sydd yma rhwng Sosialaeth a Radicaliaeth.  Sosialydd y mae Corbyn yn dewis ei alw ei hun; a ‘Sosialydd’ medd Bernie Sanders amdano’i hun yng nghanol berw America gyfalafol.  Ond Radicaliaid ydynt, – a Radical oedd Michael Foot.  Sosialydd oedd Aneurin Bevan yn y bôn.  Beth tybed a barodd iddo droi ar ei sawdl ar y cwestiwn niwclear yn 1957?  (Ar y gwahaniaeth rhwng ‘gwir Dori’ a ‘gwir Sosialydd’, cyfeiriaf eto at dudalennau 173-4 o’m cyfrol Camu’n Ôl a Storïau Eraill. A oedd y Bardd Cwsg yn iawn?)

Ewrop, fel y gwyddom oll, yw asgwrn cynnen y Ceidwadwyr. Fel plaid yr oeddent wedi cynhesu at yr Undeb Ewropeaidd flynyddoedd o flaen Llafur, a hwy a aeth â Phrydain i mewn. Ond wedi mynd i mewn ni buont erioed yn berffaith hapus, a dyma gyfyng-gyngor clasurol eto.  Gellir ei roi fel hyn: ar y naill law, os oes clwb o fewn golwg yn rhywle, mae’n rhaid i’r Sais gael perthyn; ar y llaw arall, mae derbyn yr un rheolau â phawb arall bob amser yn broblem fawr iddo.  Efallai y gwelwn bethau’n dod i’r pen eleni.

Yn y cyfamser mae UKIP yn ffraeo ynghylch ymgeiswyr. Ni wna hyn unrhyw ddrwg iddi, oherwydd nid i’r ymgeisydd y mae pleidlais UKIP ond i’r polisi.  Ni bydd ei phleidleiswyr yn ymwybodol o enw’u hymgeisydd nes gweld y papur pleidleisio, a byddant wedi ei anghofio y bore wedyn. Prydeinwyr yw’r Cymry, – dyna pam nad yw Cymru’n wlad annibynnol – ac os bydd pleidlais gref eto dros ragor o Brydeindod ni ddylem synnu.

Yng nghanol hyn oll gofyn Blogmenai, onid Plaid Cymru yw’r unig blaid unedig?  Beth petawn innau’n gofyn, er mwyn dadl, onid Plaid Cymru, yn sylfaenol, yw’r fwyaf rhanedig o’r holl bleidiau?

Mae ei rhaniadau ar ddwy lefel.

(1)    Rhwng polisi ei chynhadledd a gwaith ei gwleidyddion o ddydd i ddydd.  Bu’r cynhadledd yn gryf yn erbyn rhagor o atomfeydd, a hyd y gwn nid yw wedi newid ei meddwl.  Ond Rhun yn ymladd ac ennill Môn gan gefnogi Wylfa B.  Yn lle ei alw i gyfrif fe’i gwnaed yn syth yn llefarydd ar Ddatblygu Economaidd.  Dyma agwedd ddi-ddal, ddiegwyddor, dwlali, deilwng o’r Democratiaid Rhyddfrydol unrhyw ddydd.   ‘Mae hon yn un anodd’ yw esgus y gwleidyddion. Ond mae rhai ohonom yn dal i chwilio am dipyn bach o egwyddor a chysondeb weithiau mewn gwleidyddiaeth.  Onid e, waeth inni fotio i Lafur.

(2)    Rhwng gweithredoedd ei gwleidyddion a disgwyliadau ei chefnogwyr.

(a)     Mae tai a chynlluniau datblygu yn faterion dadlau unwaith eto yng Ngwynedd a Môn, gyda gagendor wedi agor rhwng rhai o gynghorwyr y Blaid a rhai o’r cenedlaetholwyr mwyaf pybyr.  Mae’n ymddangos nad yw’r cynghorwyr yn fodlon trafod nac ystyried Y CWESTIWN MAWR : SUT I DDIOGELU’R CYMRY ?

(b)    Fe gofiwn y dadlau ynghylch cau ysgolion, dadlau a esgorodd ar blaid newydd yng Ngwynedd. Rwyf am fod yn blwyfol.  Adeg cau ysgol Carmel, clywais ddyfynnu un o  lefarwyr y Blaid yn dweud ‘gobeithio byddan nhw’n anghofio’.  Ond os oedd yn beth mor wych i’r pentref a’r ardal, oni ddylesid dweud ‘gobeithio byddan nhw’n cofio’?  Dof yn ôl at y briw llidiog hwn, nid am ei bod hi’n ysgol gymharol fach, nid am ei bod hi’n ‘hen ysgol yn y wlad’, ac yn sicr nid am ei bod hi’n hen ysgol i mi, ond am na roddwyd unrhyw reswm dilys ar y pryd dros ei chau.  Fe’i caewyd, ac mae pawb yn gwybod hynny, i blesio gweinidogion Llafur yng Nghaerdydd, a oedd yn rheoli’r cyllid yn y pen draw.  Yn sydyn dyma’r cyntaf o’r gweinidogion hynny, Leighton Andrews, yn ymadael â’i swydd, a bellach dyma Huw Lewis yn gadael y Cynulliad.  Ond chwedl Wil o’r Afon, ‘y drwg a wna dynion, bydd byw ar eu holau’, – a thrwy gymorth Plaid Cymru yn yr achos alaethus hwn.  Yng nghanol yr holl baldaruo am ‘Cymunedau’n Gyntaf’, ‘cymunedau hyn’ a ‘cymunedau’r llall’, dyma ymosodiad ciaidd ar fro yng nghanol Arfon.

(c)    Rwyf wedi cyfeirio droeon o’r blaen at y penderfyniad anhygoel i ailgyflwyno addysg enwadol orfodol mewn cwr o Wynedd.  Mae gorweithio ar y gair ‘anhygoel’ heddiw, ond mae’n briodol y tro hwn. Rwyf wedi ysgrifennu at yr awdurdod addysg ac yn disgwyl ateb. Os caf oleuni gwahanol efallai y byddaf yn meddwl yn wahanol; ond hyd nes daw hynny, yn fy myw ni allaf weld yma ond gwallgofrwydd pennau rwdins o gynghorwyr a gweinyddwyr na wyddant ddim oll am hanes Cymru. A chynghorwyr pa blaid?

Leanne yw cryfder y Blaid, bron yr unig gryfder sy ganddi. Mi garwn ei gweld yn ennill sedd y Rhondda. Ond dros rannau helaeth o’r wlad mae ystyriaethau cryfion – mi roddais bedair uchod – yn gwthio cenedlaetholwyr i atal eu pleidlais.

4 Ymateb to “Pleidiau a rhaniadau”

  1. Cai Larsen Mawrth 7, 2016 at 4:49 pm #

    Diolch am yr ymateb.

    ‘Dwi ddim yn siwr ein bod yn cymharu tebyg efo’i debyg yma a dweud y gwir. Son oeddwn i ar Flogmenai am rwygiadau mewnol. Mae’r rhan fwyaf o’r hyn yr ydych yn son amdano yn ymwneud a’r problemau sydd yn deillio o reoli. Mae’r pleidiau unoliaethol yn wynebu’r union broblemau hynny hefyd – mae cau ysgol yn amhoblogaidd yn y Rhondda – yn union fel y mae yng Ngwynedd. Mae’r Cynllun Unedol yng Nghaerdydd yn fwy o asgwrn cynnen os rhywbeth nad yw yng Ngwynedd a Mon. Mae pob plaid sy’n rheoli cyngor, Cynulliad neu Senedd yn gorfod wynebu problemau tebyg sy’n codi yn sgil eu penderfyniadau. Sgil effaith rheoli ydi canlyn amhoblogrwydd mae gen i ofn.

    O ran Wylfa, anghytundeb ynglyn a pholisi ynni ydi hwnnw mewn gwirionedd. Dwi ddim yn meddwl ei fod yn creu rhyw hollt fawr o fewn y Blaid – fedra i prin gofio’r peth yn cael ei drafod ymysg aelodau yn ddiweddar – yn sicr ddim mewn cyfarfod ffurfiol. Mae o’n fater cymharol bitw fel injan ffraeo – dim oll wrth ymyl y cega a’r nadu fydd yn mynd trwy’r Blaid Geidwadol pan geir penderfyniad ynglyn a glanfa newydd i Heathrow.

    • glynadda Mawrth 8, 2016 at 2:52 pm #

      Diolch am yr ymateb hwn. Dau sylw bach.

      (1) Ar y mater niwclear, gwir mai tawel iawn yw’r gwleidyddion. Yn y cyfamser fe saif penderfyniad y gynhadledd hyd nes newidir ef. Sôn yr oeddwn i am y gwahaniaeth NID rhwng gwleidyddion PC a’i gilydd, ond rhyngddyn nhw ar y naill law a RHAI CENEDLAETHOLWYR ar y llaw arall. Fe gofia rhai ohonom am feirniadaeth lem gwefan Syniadau yn 2013; nid atebwyd mohoni’n ddigonol ar y pryd, nac wedyn.

      Heddiw ddiwethaf (gweler GOLWG 360) dyma argymhelliad pwyllgor o’r Cynulliad dan gadeiryddiaeth Alun Ffred Jones, y dylai holl ynni Cymru ddod o ffynonellau ‘adnewyddol’. Sut y byddai Wylfa B yn ffitio yn y darlun hwn?

      (2) Oes, mae ‘problemau’n deillio o reoli’ Oes, mae rheidrwydd, pwysau, dylanwadau a disgwyliadau croes ar bawb sy’n ceisio llywodraethau, boed yr uned yn fechan neu’n fawr. Ond beth oedd y rheidrwydd a’r pwysau a barodd i Gyngor Gwynedd, yn sydyn y llynedd, benderfynu ailgyflwyno addysg enwadol, heb ddewis i athrawon, rhieni na phlant, mewn un cwr o’r sir? Beth oedd yn gwneud hyn yn anorfod? A all Blogmenai ddweud wrthym? Fel yr oeddwn yn sôn, gall y byddaf yn barnu’n wahanol pan gaf ateb yr awdurdod i’m llythyr. Ond am y tro, a ddywed Blogmenai, — a ddywed rhywun — beth sy’n anghywir yn yr hyn a ddywedodd Blog G.A. ar y dyddiadau canlynol y llynedd? 8 Gorffennaf, 10 Gorffennaf, 5 Awst, 13 Medi, 15 Medi, 7 Hydref ac 6 Tachwedd.

  2. Cai Larsen Mawrth 8, 2016 at 6:02 pm #

    Yn bersonol does gen i ddim byd yn erbyn addysg enwadol – cyn belled a bod dewis amgen gan rieni. Does yna ddim dewis amgen i’r rhan fwyaf o rieni Penllyn – felly dwi yn anghytuno efo’r hyn wnaethwyd.

    Fodd bynnag dwi hefyd yn derbyn mai un person yn unig fyddai’n perthyn i blaid fyddai’n cytuno efo fi ar bob un dim – a fi fyddai’r aelod hwnnw. Mae gen i ofn mai felly mae hi ar bawb Does yna neb yn y Byd yn cytuno efo polisiau ei blaid ei hun i gyd – heb son am weithredoedd y blaid honno ym mhob man mae’n gweithredu.

    Uniaethu efo pleidiau sydd a daliadau agosaf bosibl at rai ni’n hunain ydan ni – nid uniaethu efo rhai sydd efo union yr un barn a ni. Peth felly ydi democratiaeth bleidiol mae gen i ofn.

    • glynadda Mawrth 8, 2016 at 8:41 pm #

      A ninnau’r ddau flogiwr yn cytuno ar bwynt y paragraff cyntaf, na ddylid byth gyflwyno addysg enwadol heb ddewis, mae rhywbeth yn peri imi feddwl y byddai mwyafrif cynghorwyr Gwynedd, ac efallai fwyafrif cynghorwyr Plaid Cymru yng Ngwynedd, hefyd yn cytuno, — petaent ond yn cael llais. Dylent ymorol eu bod yn cael llais, a hynny cyn mis Mai; oherwydd wedi mis Mai bydd Gweinidog Addysg newydd a all gymryd golwg wahanol ar yr holl gwestiwn. Da iawn oedd deall y bydd cyfarfod o’r cyngor cyfan, ar gais nifer o’r aelodau, i drafod polisi tai a chynllunio. Dylai’r cyngor cyfan gael ystyried y mater hwn hefyd.

      Beth yw barn darllenwyr eraill? Os hoffai rhywun ddadlau UN AI bod y cabinet wedi gwneud peth da, NEU nad oedd ganddo ddewis arall, fe gaiff lwyfan heb ei sensro ar Flog Glyn Adda. Ond cofiwch, os dadlau nad oedd ganddo ddewis arall, rhaid dweud PAM. Beth oedd y rheidrwydd?

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: