Beth yw’r IT ?

18 Mai

“It’s time to get on with it”, dyfynnodd pennawd blaen y Western Mail eiriau Carwyn Jones y bore wedi’r etholiad. Fe ohiriwyd bwrw ymlaen â’r IT gan ddrama fach yr wythnos ddiwethaf.  Bellach dyma Carwyn yn brif weinidog unwaith eto, a rhagolygon yr IT wedi gloywi.

Ond beth yw’r IT ?

Ymddengys mai dymuniad calon pobl Cymru, fel y’i mynegir mewn etholiad ar ôl etholiad,  yw peidio â gwneud rhyw lawer o ddim byd neilltuol.  Llafur sy’n ymgorffori’r dymuniad hwn orau. Felly dyma inni Lafur, am y pumed tro oddi ar ddatganoli.

“Ond beth am Blaid Cymru?” meddech chwithau.  Oni chyfrannodd hithau at yr IT ?  Do’n wir, yn ôl yr adroddiadau heddiw.  Yn gyfnewid am ganiatáu ailethol Carwyn, caed sicrwydd o weithredu ar nifer o “addewidion allweddol” y Blaid   – pum addewid medd un adroddiad a welais i, ond gan restru chwech.  Cawn edrych ymlaen felly at:  fwy o feddygon teulu, mwy o ofal plant, mwy o brentisiaethau, mwy o brosiectau i hybu’r economi, gwell mynediad at gyffuriau a thriniaethau newydd, a gwella ffyrdd a rheilffyrdd.

Mewn difri, pa blaid, a pha lywodraeth, fyddai’n dweud ei bod yn erbyn y pethau hyn?  Addewidion diniwed, diystyr yw’r rhain i gyd, ac nid ydynt yn newid dim ar gynnwys yr IT.  Gwrthblaid go iawn yw honno sy’n gorfodi llywodraeth i wneud pethau na byddai hi’n dymuno eu gwneud fel arall ond dros ei chrogi, a phe bai gwir blaid genedlaethol Gymreig yn y Cynulliad byddai wedi mynd at Lafur gyda rhestr siopa lawer caletach.

Beth fyddai cynnwys y rhestr honno?  Yn frysiog iawn, gellir awgrymu ambell eitem fel hyn:

(1)   Rhywbeth BACH  a fyddai’n dangos rhyw ymwybyddiaeth FACH o’r peth anynganadwy hwnnw, “M – – NL – F – – D”.  Er enghraifft, sonnir digon am broblemau’r gwasanaeth iechyd. Pa wleidydd sydd am grybwyll ar goedd yr hyn y mae pawb yn ei wybod, sef mai un o’r problemau yw mewnfudiad pobl sy’n ymddeol ?

(2)   Os oes diwygio ar lywodraeth leol i fod, sicrwydd y bydd y diwygiadau’n gyfryw ag (a) i ddiogelu, ac mewn rhai achosion adfer, tiriogaethau hanesyddol, traddodiadol, naturiol Cymru; (b) i atgyfnerthu’r Gymraeg.  Mewn perthynas â (b), nid oes “polisi iaith” ystyrlon tu allan i’r Wynedd anghyflawn bresennol.  Mae’n hen bryd dechrau gosod seiliau tiriogaeth lawer helaethach lle bydd y Gymraeg yn iaith llywodraeth ar bob lefel, a’r gweinyddwyr felly’n Gymry.  A fydd rhywbeth i’r perwyl hwn yn y Ddeddf  Iaith y mae sôn amdani?

(3)   Ymrwymiad i wobrwyo’n ddigamsyniol o hael a helaeth y disgyblion deunaw oed sy’n parhau â’u haddysg yng Nghymru.  Nid darparu rhyw bastai llo pasgedig eildwym i’r Meibion Afradlon sy’n dychwelyd, – sef yr hyn y bu Llafur a Phlaid Cymru’n sôn amdano.  Heb fynd i’r afael â’r broblem hon, bydd ein difodiant fel pobl yn sicr o fewn yr ychydig flynyddoedd nesaf.

(4)   Dim mwy o atomfeydd. Polisi cynhadledd Plaid Cymru.  Dim iws dweud “Rydw i o blaid ynni glân HEFYD,” fel y clywais ddyfynnu un gwleidydd.

(5)   Yn bwysicach na dim, dylasid gofyn i Lafur a yw’r gwahoddiad i Trident (“mwy na chroeso”) yn dal i sefyll.

Digon am y tro.  Mae’r cwestiwn cyfansoddiadol, sef ffurf  ac amserlen ymreolaeth, yn un mawr iawn, ac wedi dwysáu gydag agor y fath agendor rhwng Cymru a’r Alban.  Gobeithio bod rhywrai’n meddwl amdano.

2 Ymateb to “Beth yw’r IT ?”

  1. Marconatrix Mai 19, 2016 at 5:34 am #

    Piti fawr y gwahaniaeth mor fach ac mor fawr rhyng Cymru a´r Alban mewn hyn o beth.

    • glynadda Mai 19, 2016 at 12:15 pm #

      Gwahaniaeth sylfaenol o ran ffurfiad rhwng Cymru a’r Alban. ‘Gwir broblem Ynbys Brydain’, fel yr awgrymais flynyddoedd yn ôl.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: