Ffarwel i’r Ail Iaith

25 Med

Y cymhwyster  Cymraeg Ail Iaith i ddod i ben mewn pum mlynedd.   Cyn croesawu’r newydd yn ddiamod, gofynnaf ddau gwestiwn.

(1)     Sut beth fydd y ‘cymhwyster cyffredin’ wedyn ?  Rhagor o deneuo ar yr uwd ?  Gall fod yma berygl gwirioneddol.

(2)     Yn ystod blynyddoedd o ddysgu, gwelais ddyrnaid o fyfyrwyr gwir alluog yn dod i astudio’r Gymraeg ar ôl dilyn y llwybr ail iaith, rhai a gyrhaeddodd ben y dosbarth a gwneud cyfraniad gwiw wedyn.  Heb y cychwyn ail iaith, a fyddai eu llwybr hwy wedi ei gau ?  Byddai’n ddiddorol clywed profiad ambell un ohonynt. Wedi ystyried, credaf fy mod yn dyfalu’n iawn y byddai’r rhain wedi llwyddo pa un bynnag, gan eu bod yn bobl ymroddedig a phroffesiynol eu hagwedd.  Rhaid pwysleisio mai lleiafrif bach iawn oeddynt, a rhai ohonynt heb ‘fynd trwy’r system’ ond wedi dysgu’r Gymraeg ar eu liwt eu hunain.  O ran y ‘system’, ac os yw’r polisi newydd i weithio, bydd gofyn trefnu i newid gêr yn gynharach yn yr ysgol, ac nid bach o dasg fydd hynny.

Ond yn gyffredinol, credaf fod penderfyniad y Gweinidog yn iawn.  O dan gochl ‘ail iaith’ fe ffynnodd llawer o dwyll a hunan-dwyll.  Cystal inni wynebu’r gwir plaen, nad oedd y cymhwyster yn werth dim.  A digwyddai pethau fel hyn:

(a)    Dau ymgeisydd am y swydd, C iaith gyntaf a B ail iaith. A’r ail cafodd hi, gan nad oedd y cyflogwr yn deall y gêm.

(b)    Teuluoedd o Gymry glân yn ceisio smyglo plentyn i goleg fel ‘ail iaith’. Cofiaf yn dda fel y byddai’r ddiweddar Dr. Enid Roberts yn sbotio’r rhain ar y diwrnod cyntaf, ac yn rhannu’n ddefaid a geifr – ‘ail iaith go-iawn’ a ‘Cymry sâl’.

(c)    Ysgolion yn barnu mai gwell ysgafnhau baich TGAU disgyblion yn astudio’r pynciau trymion gwyddonol.  O, tipyn o ‘Easy Welsh’ i’r rhain, Cymry glân eto.

(ch)   Disgyblion am ganolbwyntio ar bynciau ymarferol fel gwaith coed neu wyddor tŷ.  Rhywbeth bach ychwanegol ? Beth am ‘Easy Welsh’ ?

(d)    Gwaethaf oll, y ‘French or Welsh’, gan amddifadu’r union rai oedd â gogwydd at ieithoedd.  Un o sgandalau mwyaf byd addysg Cymru drwy’r rhan helaethaf o’r ugeinfed ganrif.  Ni ddynodid mo’r Ffrangeg yn ‘Easy French’.  Rwy’n meddwl imi ddweud y stori hon rywdro o’r blaen ar y blog, ond dyma hi eto, gan mai dyma’r peth yr wyf falchaf ohono yn ystod fy holl flynyddoedd dan addysg. Y diwrnod cyntaf yn y Pumed Dosbarth, penderfynodd rhyw hanner dwsin ohonom, rhai oedd am roi cynnig ar y Ffrangeg a’r Lladin, na fynnem wneud dim â’r ‘Easy Welsh;’ a oedd yn sarhad ar ein dealltwriaeth.  Dyma gyhoeddi y byddem yn gwneud y ddau bwnc Cymraeg (Iaith a Llên), doed a ddelo, ochr yn ochr ag unrhyw ieithoedd eraill.  Cytunodd yr athrawon yn syth. A dyna, hyd y gwn, ddiwedd ‘French or Welsh’ yn Ysgol Dyffryn Nantlle.

Ffarwel, felly, i’r ‘Ail Iaith’.  Disgwyliwch y llyfr hwn, allan 8ed o Hydref:

iawn-bob-tro

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: