Ie, llanast …

15 Chw

Newydd i’w groesawu yn sicr yw fod cabinet Gwynedd ddoe wedi penderfynu cynnal ymgynghoriad pellach ar ddyfodol addysg yn ardal Penllyn. Ystyr hyn yw fod ailfeddwl ynghylch yr holl syniad o wneud yr ysgol newydd 3-19 oed yn ysgol eglwysig.

Ysgogiad uniongyrchol yr ailfeddwl yw fod esgobaeth Llanelwy wedi mynegi, mewn llythyr at yr awdurdod addysg, anfodlonrwydd ar delerau’r cytundeb a fu rhwng y ddwy ochr oddi ar ganol 2015.

Wedi’r penderfyniad ddoe daw’n llawer mwy tebygol mai ‘ysgol gymunedol’, fel y dywedir, sef yn yr achos hwn ysgol heb fod dan reolaeth unrhyw enwad crefyddol, a fydd yn agor yn y Bala. Byddai hynny, yn ôl pob tystiolaeth, yn unol â dymuniad mwyafrif mawr y rhieni a’r ardalwyr.

Fel y gellid disgwyl, nid yw’r esgobaeth yn hapus. Cyhuddodd yr awdurdod addysg o wneud “llanast llwyr”.

Oes mae llanast, oddi ar y dydd y cytunodd rhyw rai o weinyddwyr addysg y sir y byddai ysgol eglwys yn syniad da, heb roi yn gyhoeddus unrhyw esboniad ar eu penderfyniad rhyfedd. Yr oedd yn gyfrinach agored fod hyn yn rhan o gytundeb sinigaidd â’r esgobaeth, y ceid cydsyniad i gau ysgolion cynradd eglwysig yr ardal Dolgellau dim ond i’r Eglwys yng Nghymru gael rheolaeth ar addysg ym Mhenllyn.

Dylid galw’r gweinyddwyr hyn i gyfrif a gofyn beth mewn gwirionedd ac yn enw pob rheswm yr oeddent yn meddwl ei gyflawni.

Dylid gofyn cwestiynau hefyd ynghylch yr union gysylltiad rhwng y cytundeb hwn a’r deng miliwn o bunnau a addawyd tuag at y datblygiad. Yr oeddem ar ddeall mai gan lywodraeth Cymru yr oedd yr addewid hon. Nid yw’r ddau gyn-weinidog addysg, Huw Lewis a Leighton Andrews, yna mwyach i eglurhau’r sefyllfa, ond byddai’n dda pe gallai’r gweinidog presennol, Kirsty Williams, roi sicrwydd fod yr arian yn dal ar gael ac nad yw mewn unrhyw fodd ynghlwm wrth drefniant enwadol.

Ganol Medi 2015 bu i gabinet Gwynedd roi sêl bendith ar y trefniant hwnnw. Gydag aelodau’r cabinet, mae’n ymddangos, wedi gweld peth goleuni o’r diwedd, gobeithio y bydd i rai cynghorwyr bwyso’n galed arnynt i esbonio pam y penderfynasant fel y gwnaethant o’r blaen. Daw cyfle i wneud hynny pan ddaw’r mater gerbron y cyngor cyfan ym mis Mawrth – peth a ddylai fod wedi digwydd yn llawer cynt.

Mae llywodraethwyr Ysgol y Berwyn yn awr wedi datgan na byddant yn dymuno gweithredu fel llywodraethwyr ysgol enwadol. Unwaith eto, pam nad flwyddyn a hanner yn ôl? Yr oedd y gwrthwynebiad yn ddigon amlwg bryd hynny.

Am fisoedd bu’r cynghorwyr sir lleol o Benllyn yn amharod i ddweud dim byd y naill ffordd na’r llall. Bellach dyma hwy i lawr o ben llidiart. Unwaith yn rhagor, pam yr oedi?

Hyd y gwn, ni ddywedodd yr eglwysi yn lleol ddim byd. Beth oedd yn bod ar y rheini?

Ac fel yr wyf wedi crybwyll o’r blaen, ofer disgwyl unrhyw arweiniad gan yr undebau athrawon.

Byddwch, gobeithio, wedi darllen llythyrau ardderchog Dylan N. Jones mewn rhifynnau o’r Cymro. Ac yn awr yn rhifyn cyfredol Barn dyma Dewi T. Davies, cyn-brifathro Ysgol y Berwyn, yn ei dweud-hi fel y dylid.

Gwyntyllodd Karen Owen y mater yn Y Cymro pan oedd trafod o’r blaen. Oddi ar ymadawiad Karen â’r Cymro bu’r wasg a’r cyfryngau Cymraeg yn hynod ddistaw. Mae fel petai rhyw gytundeb yn rhywle i beidio â gofyn cwestiynau ac i “gadw ar” rai pobl, pa wiriondeb bynnag y maent yn gyfrifol amdano.

Erbyn y diwedd bydd llai o lanast, gobeithio. Ond llanast a fu, a Chyngor Gwynedd fu’n gyfrifol. Ni ddylem anghofio hynny.

Cyngor dan reolaeth Plaid Cymru yw hwn. Mae Blog Glyn Adda dros y misoedd diwethaf wedi bod yn bur gefnogol i arweinyddiaeth Leanne Wood. Yr oedd ei her i Carwyn Jones ddoe ar fater addysg yng Nghwm Gwendraeth yn briodol iawn. Ond mae’n bryd i Leanne roi ei throed i lawr, arfer tipyn o ddisgyblaeth bleidiol a siarsio’i chynghorwyr a’i gwleidyddion lleol fod rhai gweithredoedd a dewisiadau hollol wirion nas goddefir. Un o’r rheini yn sicr yw cefnogaeth Pleidwyr ym Môn i gynllun Wylfa B. Ac y mae helynt addysg Penllyn yn achos eglur arall. Cyn y daw rhai ohonom yn ôl i bleidleisio dros y Blaid, bydd raid inni gael sicrwydd a thystiolaeth ei bod hi’n rhywbeth amgen na chyfrwng i ethol twpsod a ffyliaid na ddeallant ddim am hanes Cymru nac na faliant ddim am hawliau sifil.

Fel y cofia rhai ohonoch efallai, bu’r hen G.A. yn corddi am y pwnc hwn o’r blaen, ac roedd angen. Mae’r ystyriaethau’n dal yn rhai byw, ac yn wir llosg. Gweler felly:

https://glynadda.wordpress.com/2015/07/08/ysgol-ac-enwad/

https://glynadda.wordpress.com/2015/08/05/ysgrythur-ac-ysgol/

https://glynadda.wordpress.com/2015/09/15/penderfyniad-gwallgo-pennau-defaid-cabinet-gwynedd/

https://glynadda.wordpress.com/2015/10/07/addysg-enwadol-a-dim-dewis/

https://glynadda.wordpress.com/2015/10/11/chwaraewyr-eraill/

https://glynadda.wordpress.com/2015/11/08/gweledigaeth-ieuan-gwynedd/

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: