A oes yma ugain a saif yn y bwlch ?

20 Ebr

Rwy’n gobeithio y bydd y llythyr hwn yn Y CYMRO fory. Yng nghanol holl gynnwrf gwleidyddol y dydd, dyma’r cwestiwn pwysicaf oll i ni Gymry Gwynedd.

Annwyl Olygydd,

Sobreiddiol oedd darllen eich adroddiad (14 Ebrill) y bydd cynghorau sir Gwynedd a Môn “yn gorfod caniatáu datblygiadau niweidiol i’r Gymraeg” yn unol ag argymhelliad y swyddogion cynllunio sy’n creu Cynllun Datblygu Lleol ar ran y ddau gyngor.
O’r gorau, mae’r swyddogion cynllunio wedi cael dweud eu dweud. Ar ôl gwrandawiad ar 26 Ebrill bydd gan yr Arolygydd Cynllunio ar ran llywodraeth Cymru ei gasgliad a’i ddyfarniad ei hun. Ond mae un cwmni arall o bobl yn allweddol yn y broses, sef cynghorwyr y ddwy sir – ac wedi’r etholiadau ddechrau Mai bydd rhai ohonynt yn gynghorwyr newydd.

Gwyddom beth sydd y tu ôl i hyn, dymuniadau cwmni Horizon. I’n hatgoffa’n hunain, bydd gofyn i’r ddau gyngor wneud dewis rhwng dau eiriad polisi, UN AI (a) NEU YNTEU (b):

(a)    O dan Gynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn fel y saif mae hawl i gynghorwyr wrthod cynnig “a fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

(b)    Yn dilyn pwysau gan gwmni Horizon, mae adroddiadau y bwriedir newid hyn i ddarllen: hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

Man gwan yn (a) yw’r gair “sylweddol” yna, a dylai’r ddau gyngor ei ailystyried. Ond yn gyntaf oll down at y dewis clir a syml rhwng (a) (fel y saif) a (b), ac ar y mater hwn dylai pob ymgeisydd yn yr etholiadau ateb i’w gydwybod ac i’r cyhoedd.

Gallwn ddweud heb rithyn o betrustod mai dyma’r dewis pwysicaf i wynebu’r ddau awdurdod oddi ar eu sefydlu, ac yn wir y dewis mwyaf tyngedfennol erioed yn hanes llywodraeth leol yng Nghymru

Ystyr (b) yw nad y cynghorau eu hunain fyddai’n llunio polisïau mwyach, ond cwmni Horizon. Byddai’n ddiwedd llywodraeth leol.

Mae’r dewis yn arbennig berthnasol, mentraf awgrymu, i ymgeiswyr Plaid Cymru. Os mai (b) fydd eu dewis, dyna’i diwedd hi.

Yn awr, ystyriwn un o’r ddwy sir, ac fe gymerwn ni Wynedd gan mai yno yr wyf yn digwydd bod yn drethdalwr. Ofer dyfalu’n rhy galed beth ddaw allan o’r blychau pleidleisio, ond gan mai Plaid Cymru yw’r grŵp llywodraethol ar hyn o bryd, ystyriwn fel hyn. O dan y drefn gabinet – trefn anfoddhaol ar fwy nag un cyfrif – nid mwyafrif y cynghorwyr fydd yn penderfynu polisi ond y cabinet, a benodir gan yr arweinydd, wedi iddo ef neu hi gael ei d(d)ewis gan y grŵp mwyafrif. I gael mwyafrif yng Ngwynedd bydd ar Blaid Cymru angen rhyw 38 o gynghorwyr. Mwyafrif o’r rheini wedyn (dyweder 20) a fyddai â’r grym i ddewis yr arweinydd.

O blith y 63 ymgeisydd sydd gan Blaid Cymru yng Ngwynedd y tro hwn, a oes yna ugain – ie, ugain o rai â gwir obaith ennill – sy’n barod i ddatgan na byddant yn cydsynio ar unrhyw gyfrif nac mewn unrhyw sefyllfa â’r newid geiriad y mae Horizon yn pwyso amdano? Os ceir yr ugain hwnnw, dylent wedyn ethol arweinydd i’r cyngor o’u plith eu hunain, ac iddo yntau neu hithau ddewis cabinet o rai cwbl gadarn ar y mater hwn, rhai nad ydynt hyd yma wedi baeddu eu copi drwy ganiatáu i bethau fynd i’r fath stad.

Yng nghanol y perygl mawr presennol, dyma gyfle i Blaid Cymru ddechrau canfod ei ffordd yn ôl at ei gwir bwrpas a thuag at wireddu dymuniadau ei chefnogwyr hir-ymarhous.

Ble mae’r ugain?

Dafydd Glyn Jones
Bangor

Advertisements

2 Ymateb to “A oes yma ugain a saif yn y bwlch ?”

  1. Gruffydd Williams Ebrill 28, 2017 at 10:52 pm #

    Dwi’n cymeryd o ddarllen yr erthygl yma dy fod yn sefyll fel ymgeisydd i’r Blaid ym Mon neu yng Ngwynedd

    • glynadda Ebrill 29, 2017 at 8:06 am #

      Nefoedd annwyl nac ydw ! “Digwydd bod yn drethdalwr'” fel rwy’n dweud yn yr ysgrif. Drosodd atoch chi, gynghorwyr ac ymgeiswyr.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: