Ailystyried (1)

10 Aws

Ie mi wranta’, rhywrai’n dechrau corddi ynghylch y rheol iaith eto. Efo cyfeillion fel y rhain, pa angen gelynion?

Ystwytho’r rheol er mwyn gallu perfformio mewn ‘ieithoedd lleiafrif’ eraill? Ond beth yw ‘iaith leiafrif’? Ym mha gyd-destun, yn ôl pa safon, y diffiniwn ni ‘iaith leiafrif’? Gochelwn rhag troi’r Eisteddfod yn ‘ŵyl ieithoedd lleiafrif’. Nid iaith leiafrif yw’r Gymraeg ymhlith ei defnyddwyr, ond iaith pob un ohonynt.

Crybwyllwyd yr ieithoedd Celtaidd eraill. Mae’n debyg fod yna ryw gymal neu isgymal rywle yng nghyfansoddiad Gorsedd y Beirdd yn caniatáu i rai o’r cynrychiolwyr Celtaidd, yn ystod un o’r defodau, ein cyfarch yn eu hiaith neu ieithoedd ein hunain. Nid drwg o beth yw ein hatgoffa’n hunain yn flynyddol am fodolaeth y rheini, rydym wedi arfer ag o, ac mae’r cyfan drosodd mewn pum munud. Ond cyfrifoldeb eu siaradwyr yw meithrin yr ‘ieithoedd Celtaidd’ eraill a’u hachub, os oes modd o gwbl, o borth marwolaeth. Bargen wael fyddai cael clywed cwpwl o ganeuon gwerin Llydaweg yn yr Eisteddfod ac ar yr un pryd gynnwys pob Eos y Pentan i ddod a chanu ‘the Italian Song’. (Gweler stori anfarwol yr Henllys Fawr.)

‘Nid ar draul y Gymraeg,’ meddir eto. Ac yn sicr, ‘dim Saesneg’. Ond peth cas fyddai cymal yn gwahardd yr iaith Saesneg dan ei henw, neu o ran hynny yn gwahardd unrhyw iaith, ac ni bu’r fath beth erioed yn rhan o gyfansoddiad yr Eisteddfod. Mae’r rheol yn glir a syml fel y mae: ‘Y Gymraeg fydd iaith yr Eisteddfod a’r Ŵyl’. Dan y cyfansoddiad, ni ellir newid y cymal hwn. Yr unig ffordd o’i newid fyddai dileu’r cyfansoddiad ac yna mabwysiadu un arall yn ei le ymhen rhyw ysbaid, hir neu fyr.

Cofier hynny, a pheidio â mwydro.

Rhagor yfory ar y testun ‘Ailystyried’.

Advertisements

Un Ymateb to “Ailystyried (1)”

  1. Marconatrix Awst 10, 2018 at 10:58 am #

    Er mwyn ieithoedd mwy wan â’r Gymraeg, ‘falla? Py niwed yno? I gynnig tipyn o help llaw iddyn nhw??

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: