Brycheiniog a Maesyfed: ateb i’r cwestiwn

1 Gor

Digon o ferw yn y byd eto heno, a barnu wrth Newyddion Sianel 4 gynnau.  Protestiadau mawr Hong Cong. Cynlluniau niwclear Iran. Gwrthdrawiadau yn y Swdán. Ymgyrchoedd Johnson a Hunt ar gefndir holl lanast llywodraeth Prydain …

Ond y peth mwyaf sobreiddiol o’r cwbl, y ddau ymgeisydd am arweinyddiaeth y Democratiaid Rhyddfrydol yn cael eu holi gan Cathy Newman. I gloi’r cyfweliad, pedwar neu bump o gwestiynau byrion, ateb ‘byddwn’ neu ‘na fyddwn’. A’r pwysicaf o ddigon o’r rhain: ‘Fyddech chi’n chi’n pwyso’r botwm niwclear?’ Jo Swinson: ‘Byddwn’. Ed Davey: ‘Byddwn’.

Ni holodd Cathy ymhellach, i fomio pwy, ac ym mha sefyllfa? Fe ddywedwyd digon, mae’n debyg, i’n sicrhau y byddai’r ddau ymgeisydd yn bobl ddiogel a chymwys i fod â rhan yn llywodraeth Prydain Fawr.

***

Daw hyn â ni at isetholiad Brycheiniog a Maesyfed, ac i’r hen G.A. o leiaf mae wedi symud ymaith ansicrwydd a fu yn ei feddwl byth er pan gyhoeddwyd fod etholiad i fod.

Hyd yma nid oes ymgeisydd yn y maes gan Blaid Cymru, nac yn wir y Blaid Werdd na Change UK. Mor ddiweddar ag wythnos yn ôl (24 Ebrill) yr oedd Plaid Cymru’n mwmian ei bod hi mewn trafodaeth ‘â phleidiau eraill sy’n cefnogi’r Undeb Ewropeaidd’. Gwadai’r Blaid Werdd ei bod hi ei hun mewn unrhyw drafodaeth o’r fath.

Plaid y Democratiaid Rhyddfrydol yw’r ceffyl ‘Ewropeaidd’ amlwg yn y ras hon, gyda rhai o’r sylwebyddion yn ffansïo’i siawns, rhwng bod y Ceidwadwr Chris Davies wedi baeddu tipyn ar ei gopi, a’r posibilrwydd y gallai’r Ceidwadwyr a Phlaid Brexit dorri gyddfau ei gilydd.

Ystyr ymarferol cynghreirio â ‘phleidiau pro-Ewropeaidd eraill’, felly, fyddai i B.C. beidio ag ymladd, a gadael i’w chefnogwyr fotio i’r D.Rh. petaent yn dewis. Byddai yma ragdybio fod Pleidwyr yr etholaeth yn wrth-Frecsitwyr; digon posib eu bod, neu fod mwyafrif ohonynt.

Faint y gallai P.C. ei gyfrannu fel rhan o’r strategaeth hon? Dyma’i phleidlais y tri thro diwethaf: 989 (2010), 1767 (2015), 1299 (2017). Tila, a thila iawn. Ond digon i droi’r fantol mewn cystadleuaeth glos.

Beth a gâi P.C. yn gyfnewid? Oherwydd os cynghrair, mae’n rhaid cael cyfnewid, quid pro quo, fel y dywedir. Ym mha etholaeth y byddai’r D.Rh. yn tynnu’n ôl gan ddweud wrth ei chefnogwyr am gefnogi P.C.? Ni allaf feddwl am yr un.

Ac ym Mrycheiniog a Maesyfed, beth fyddai orau gan y D.Rh., ennill ar eu liwt eu hunain ynteu ennill fel cynrychiolydd clymblaid, a honno’n cynnwys P.C.? Y cyntaf yn bendifaddau.

O beidio ag ymladd, yr unig fantais i B.C. fyddai medru cuddio’i gwendid traddodiadol am y tro, ar yr esgus o fod yn ‘Ewropeaidd’. Yn wir bûm bron â meddwl mai’r dacteg dymor-byr dila hon fyddai’r dewis gorau iddi yn yr amgylchiadau.

Ond mae’r cyfweliad teledu heno wedi ateb y cwestiwn, i un edrychwr beth bynnag. Gwyddem ers trigain mlynedd mai plaid pwyso’r botwm yw’r Torïaid. Cadw’r arf niwclear yw polisi Llafur, ac nid yw Corbyn eto wedi llwyddo i’w newid. Ac angori Trident yng Nghymru yw polisi Llafur Cymru, hyd y gwyddom. Dros y blynyddoedd fe’n harweiniwyd i ryw ddisgwyl mwy o bwyll ac ystyriaeth gan y Rhyddfrydwyr, er deall mai amwys ydynt ar bob cwestiwn. Yn ôl y ddau ymgeisydd heno, ofer inni ddisgwyl hynny mwyach. Credwch fi, ddarllenwyr y blog, mae eu hatebion unfryd hwy ill dau yn fwy difrifol nag unrhyw beth a ddywedir rhwng Boris a Hunt.

Dylai Plaid Cymru osod ymgeisydd, cael ei chyfran druenus arferol ond gan obeithio y byddai hynny’n ddigon i amddifadu’r D.Rh. o’r wobr. Os yw P.C. yn wneud rhywbeth da yn yr amgylchiad hwn, dyma a fydd, ac mae ganddi bedwar diwrnod i benderfynu ei wneud.

Advertisements

2 Ymateb to “Brycheiniog a Maesyfed: ateb i’r cwestiwn”

  1. Robat Gruffudd Gorffennaf 2, 2019 at 9:05 am #

    Da iawn Dafydd, am y Rhydd Dems ac yn wir am Plaid!

    Eu diffyg eglurder a gyts ac egwyddor fydd (ac oedd!) diwedd y ddwy.

    Robat Gruffudd

    Y Lolfa Cyf., Talybont, Ceredigion, Cymru SY24 5HE
    robat@ylolfa.com
    ffôn swyddfa 01970 832 304
    ffôn bach 07703 163 447

    http://www.ylolfa.com
    Cyhoeddwyr ac argraffwyr / Publishers & printers

    ________________________________

    • glynadda Gorffennaf 2, 2019 at 12:45 pm #

      Llawer o ddiolch Robat. OND … Mae fy mab hynaf newydd fy nghywiro: ‘Os ydi’r Lib. Dems yn dweud y gwnân nhw bwyso’r botwm, mae hynny’n golygu na wnân nhw ddim. Felly mae’n iawn!’

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: