Y Cymro a’r PETH (1)

30 Tach

Heddiw a gweddill yr wythnos, ychydig feddyliau wedi eu hysgogi gan y gyfrol Cyrchu Annibyniaeth Cymru: Adroddiad Comisiwn Annibyniaeth Cymru (Y Lolfa, 2020), £9.99. Wedi ei darllen yn gyflym, fy ngobaith yw dychwelyd i’w darllen eto â mwy o’r manylder y mae’n ei hawlio. Testun y blogiau byrion hyn fydd Y PETH diosgoi sy’n gefndir i bob trafod yng Nghymru ar annibyniaeth, ymreolaeth, rhyddid neu beth bynnag y gelwir ef, cefndir yn wir i bob ystyriaeth o’n cyflwr, ein sefyllfa, ein posibiliadau fel pobl. Ai annibyniaeth a’n gwared rhag Y PETH? Ond gyda’r PETH yna drwy’r amser, ai gwiw meddwl am annibyniaeth?

Byddaf yn codi testunau o eiriau chwe phroffwyd. Saunders Lewis yw’r cyntaf ohonynt, a bydd llawer ohonoch yn gyfarwydd neu’n lled-gyfarwydd â’r geiriau, sef diweddglo Tynged yr Iaith (1962).

● ‘Mae’r iaith yn bwysicach na hunan-lywodraeth. Yn fy marn i, pe ceid unrhyw fath o hunan-lywodraeth i Gymru cyn arddel ac arfer yr iaith Gymraeg yn iaith swyddogol yn holl weinyddiad yr awdurdodau lleol a gwladol yn y rhanbarthau Cymraeg o’n gwlad, ni cheid mohoni’n iaith swyddogol o gwbl, a byddai tranc yr iaith yn gynt nag y bydd ei thranc hi dan Lywodraeth Loegr.’

Ac yn wir, gydag ugain mlynedd o ddatganoli y tu ôl inni, gwelwn yn eithaf clir beth fu, ac yw, tuedd pethau. Colli niferoedd, colli tir, dadfeilio, tanseilio. Wnaethom ni gamgymeriad? A yw’n bryd gweiddi ‘dim mwy’? Tyrd yn ôl John Redwood? Plaid Diddymu’r Senedd? No Cymru?

Ymlaen fory.

Un Ymateb i “Y Cymro a’r PETH (1)”

  1. Dafis Tachwedd 30, 2020 at 5:38 pm #

    ‘Dyw mynd “yn ol” yn talu ffordd yn amal. Gwell fydde canolbwyntio ar sicrhau fod yr iaith yn cael defnydd ymarferol cyson dros hyd a lled y wlad.

    Ond beth am y mudiadau a fu yn ganolog yn yr ymdrech dros yr iaith ? Wel mae Plaid Cymru yn ceisio bod yn bopeth i bawb, naill yn ofn eu cysgod neu yn brysur ddweud wrth pawb fod Cymru gyfoes mor “gynhwysfawr”fod dim angen i neb boenu am yr iaith nag unryw agwedd arall o’r “fordd a’r diwylliant Gymreig”.

    Mwy siomedig yw’r penderfyniad diweddar gan Cymdeithas yr Iaith i bellhau oddiwrth elfenau “Ffasgaidd”asgell dde, yn enwedig pan taw y dethol rai o fewn y Gymdeithas fydd yn penderfynu pwy sydd yn Ffasgaidd, nid y sawl a fydd yn cael eu cau allan o unryw sgwrs ganddynt. I fi, dyna yw un o brif nodweddiadau Ffasgaeth !

    Hynod ynte ?

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: