Y Cymro a’r PETH (5)

4 Rhag

Meic Stephens yn ei hunangofiant, Cofnodion, sy’n dyfynnu:

● ‘Fel gwetws Harri Webb, mae Cymru’n cerdded wysg ei chefen tuag at annibyniaeth a phawb yn ei alw’n rhywpeth arall.’

Dyma’n hadnod heddiw. Methaf â rhoi llaw ar yr union ffynhonnell y funud hon, ond mae gennyf gof mai ‘marching backwards towards independence’ oedd geiriau Harri Webb.

Sut, pam, ym mha fath sefyllfa y gallwn ddychmygu Cymru’n ‘cerdded wysg ei chefen’ fel hyn tuag at yr hyn y mae wedi arswydo rhagddo cyhyd? Mewn sefyllfa lle bydd amgylchiadau allanol, datblygiadau eraill yn rhywle, penderfyniadau pobl eraill, yn ei gwthio a’i gorfodi i gymryd y cyfrifoldeb hwnnw y byddai’n dda ganddi, o achos y PETH, gael ei osgoi.

Dychwelwn felly at J.R. Jones a diweddglo Prydeindod:

.● ‘Sonia Tillich [sef y diwinydd Paul Tillich] am sefyllfaoedd a fedr weithredu’n seicdreiddiol i ddatgelu neu ddinoethi ideolegau – “ideology unveiling situations”. A oes sefyllfa a dynn y gorchudd oddi ar ideoleg Prydeindod? … Ni welaf argoel y bydd i ddim arall ryddhau ynom yr ewyllys i wrthod dilead ein gwahanrwydd a chychwyn ymchweliad y genedl yn ôl i sicrwydd amdani ei hun. Nid yw’n amhosibl y digwydd rhyw ‘shift’ sylfaenol ym mherthynas Cymru a Lloegr. Gallai Lloegr, er enghraifft, o orfod ohoni gyfaddef o’r diwedd i’w haul fachludo, golli ei gallu oesol i fesmereiddio’r Cymry. Ac fe allasai hynny greu sefyllfa a fyddai’n llafn i drywanu’n ddinoethol at is-ymwybyddiaeth y Cymry.’

A ydym ar drothwy sefyllfa felly? A bwyswyd y botwm ‘anghywir’, h.y. cywir, ar 23 Mehefin 2016? A yw’r Alban bellach, yn rhannol oherwydd pwyso’r botwm hwnnw, â’r moddion i yrru’r llafn adref?

Am y dyfodol, ni wyddom, ac efallai bod darogan wedi’n harwain i’r gors yn y gorffennol – credai Wade-Evans hynny’n gryf. Gwyddom am allu’r Sgotyn i nogio wrth y glwyd, ond rhown gyfle iddo y tro hwn, a gwyliwn rhag ei chawlio-hi drwy gamamseru. Refferendwm dan ‘lywodraeth Plaid Cymru wedi Mai 2021′ (dyfynodau trwm), ynteu refferendwm – os rhaid cael y peth peryglus hwnnw – ar gefn llwyddiant yn yr Alban … os bydd llwyddiant? Beth yw barn arweinwyr Yes Cymru?

Wedi i’r Alban fynd yn annibynnol, neu pan fyddwn yn sicr fod hynny’n mynd i ddigwydd, bydd NATUR Y CWESTIWN yn wahanol. Bydd Deddf Uno 1707 wedi ei diddymu, neu o leiaf ei dirymu; ni bydd ‘Teyrnas Unedig’ yn yr ystyr o wladwriaeth unedol, ond yn unig yn yr ystyr y bydd y Frenhines yn dal i wisgo ei dwy goron etifeddol, coron yr Alban a Choron Lloegr. Byddwn yn dychwelyd felly at ‘Ddeddfau Uno’ 1536 a 1542. Y dewis ar bapur pleidleisio’r Cymro wedyn fydd, nid ‘A ydych am i Gymru fod yn wladwriaeth annibynnol ynteu aros o fewn y Deyrnas Unedig?’ ond ‘A ydych am i Gymru fod yn wladwriaeth annibynnol ynteu aros yn rhan o Loegr?’ Ac i helpu’r pleidleisiwr i ddeall a phenderfynu, gosoder y Ddraig Goch uwchben un golofn, ac uwchben y llall nid Jac yr Undeb ond Croes Sant Siôr. Byddai o hyd gefnogaeth go gref i’r ail ddewis, cefnogaeth ysgubol mewn rhai ardaloedd (Bangor – ‘English me, ay?’), ond gyda’r help hwn i’r deall a’r llygad, efallai, efallai y gwelem y dewis cyntaf yn mynd â hi.

I sicrhau canlyniad felly byddai angen ANDROS o ymgyrch, i oresgyn arafwch dealltwriaeth y Cymro a’i waseidd-dra, sef Y PETH sydd ym mêr ei esgyrn, i ‘dynnu’r gorchudd oddi ar ideoleg Prydeindod’ chwedl J.R.Jones, i rwbio’i drwyn yn y gwirionedd fod cerbyd Ymerodraeth Loegr – yr Ymerodraeth yr aberthodd ef ei iaith wedi 1847 er mwyn cael bod yn aelod bach teilwng ohoni – bellach ar ei ochr yn y ffos.

Beth fyddai’r arwydd a’r prawf amlwg o hyn? Beth a fyddai’n cyhoeddi gliriaf, i Gymro ac i bawb arall, fod yr ‘haul’ y sonia J.R.J. amdano wedi machlud? Ateb: ymadawiad llongau Trident o’r Alban.

Yn ddiweddar bu tipyn o drafod ynghylch hyn ar y gwefannau Albanaidd. Tipyn o fwmian am ‘fod yn ymarferol’ a gadael iddynt aros rhyw hyn-a-hyn; rhyw sibrydion fod arian mawr iawn i’w gael o rywle am eu cadw, neu eu symud o Faslane i Holy Loch lle bu Polaris ers talwm. Byddai raid i’r Blaid Genedlaethol a llywodraeth Alban annibynnol sefyll yn ei rhych, a dim lol. Ynghlwm wrth yr un mater byddai rheolaeth amddiffyn yr Alban; gwna rhai fôr a mynydd o’r peth, ond ni welaf anhawster: mae’r milwr yn ymladd dros y goron (a fyddai’n goron yr Alban erbyn hynny) ond dan orchymyn y llywodraeth. Dylai Nicola, neu bwy bynnag fydd yno, gael gair bach â chyrnoliaid y catrodau Albanaidd ar y diwrnod cyntaf a gofyn yn garedig i bob un, ‘Wyt ti isio cadw dy job?’

Mae hyn yn allweddol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

<span>%d</span> bloggers like this: