Gweledigaeth Angela

13 Awst

Dyma ni yng Ngwlad y Sychder Mawr. Y tanau gwyllt. Streiciau. Darogan chwyddiant a diweithdra. Argyfwng costau byw yn mynd i’n taro i gyd, medden nhw. Covid heb fynd i ffwrdd. Rhyfel yn Ewrop. Prydain Fawr heb lywodraeth, ond dadl Rishi a Liz yn rhygnu ymlaen. Yng nghanol hyn i gyd, dowch inni’n hatgoffa’n hunain o sylwadau tra arwyddocaol na chawsant, efallai, ddigon o sylw ar y pryd. Fe’u gwnaed gan Angela Rayner, Dirprwy Arweinydd Llafur, mewn cyfweliad yn ystod Gŵyl Caeredin. Dyfynnaf fel yr adroddir:

“Making the case for the United Kingdom, Ms Rayner warned the rest of the UK would be left with inevitable endless Conservative rule without the help of Scottish voters and constituencies.

A rhoir ei geiriau: “I don’t think the people of Scotland should leave behind the people of Ashton-under-Lyne, either. … Leaving us to perpetual Conservatism at Westminster is not very nice. But actually having a Labour Government would make all the difference.”

Ond wedyn: “Ruling out the possibility of a coalition with the SNP after the next election, Ms Rayner said both her and Sir Keir Starmer wanted to see Labour fully in power.”

Dyna’r datganiad, ac fe welwch yn syth y croes-ddywediad canolog a sylfaenol: (a) rhaid cael llywodraeth Lafur, a (b) nid yw byth yn mynd i ddigwydd. Yr unig atalfa ar y “Dorïaeth dragwyddol” yn San Steffan yw fod yr Aelodau Albanaidd yn aros yno; ond cenedlaetholwyr yw mwyafrif mawr y rheini bellach, ac ni thâl unrhyw gydweithio â nhw! Beth sydd i’w wneud felly? Yn ôl rhesymeg Angela, a’i dilyn i’r pen, does ond un peth amdani, “rhoid gif-yp”. Chwithau, holl bleidleiswyr Llafur Cymru, sylwch mewn difri ar neges eich Dirprwy Arweinydd: welwn ni ddim llywodraeth Lafur, nac unrhyw lywodraeth ond un Dorïaidd, dros Loegr a Chymru byth eto.

A wir, yn ei ffordd drwstan ei hun, mae Angela wedi taro ar bosibilrwydd hollol real, ac ar gwestiynau mawr yn ei sgil. Gall, os pery helbulon y Ceidwadwyr dan eu harweinydd newydd, ac am nad Corbyn yw ei enw yntau, fe all Syr Keir ennill yn ôl dipyn, a thipyn go lew efallai, o seddau’r “mur coch”. Ond heb yr Albanwyr, a fydd hynny’n ei alluogi i ffurfio llywodraeth? Na fydd, yn ôl syms Ms Rayner, a sicr ei bod yn iawn.

Ac edrychwn ymlaen. Dychmygwn sefyllfa lle bydd yr anghymharol anysbrydoledig Starmer wedi cydnabod ei fethiant ac wedi camu o’r naill du. Pwy bynnag a fydd yn ei ddilyn, a all hwnnw neu honno, byth, mewn unrhyw amgylchiadau, sicrhau mwyafrif yn Lloegr i unrhyw blaid neu glymblaid heblaw’r Ceidwadwyr? Efallai, efallai, petai’r Torïaid wedi ei chawlio hi’n ofnadwy, a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn cael dyrnaid go dda o seddau, nid ar sail unrhyw bolisïau a fyddai ganddynt, ond trwy’r bleidlais brotest y llwyddant i’w denu weithiau.

Fe ddylai’r gwahaniaeth fod yn llachar amlwg bellach rhwng yr hyn sy’n dal i ddigwydd yng Nghymru-a-Lloegr a’r hyn sydd wedi digwydd, drwy rywbeth nid llawer llai na gwyrth, yn yr Alban. Yno, fe enillir mwyafrifoedd mewn dwy senedd gan blaid draws-ddosbarth sydd yn blaid ddemocrataidd-gymdeithasol ond ar yr un pryd – peth sydd ddim yn digwydd yn aml – yn blaid radicalaidd. Problem barhaol yr ochr wrth-Dorïaidd yn Lloegr-Cymru yw ei dibyniaeth ar y dosbarth gweithiol, sy’n ddosbarth ceidwadol ym mêr ei esgyrn. Digwyddodd y trawsnewidiad rhyfeddol yn yr Alban trwy mai cenedlaetholdeb fu’r catalydd. Ond yn draddodiadol, peth adweithiol, imperialaidd a rhyfelgar fu’r cenedlaetholdeb Prydeinig neu Seisnig. Mewn sefyllfa lle byddai’r Alban wedi mynd, ac na allai Lloegr ymrithio fel Prydain mwyach, beth fyddai ymateb Lloegr, ei dosbarth llywodraethol a’i gwerin? Mynd yn wirionach? Ynteu darganfod hunaniaeth newydd a swyddogaeth newydd iddi ei hun yn ysbryd anthem anfarwol William Blake? Cwestiwn mawr iawn.

Yn y cyfamser, ond iddynt gadw’u trwynau ar y maen a pheidio â gogwyddo dim oddi wrth y weledigaeth, fe all cenedlaetholwyr yr Alban gyflawni’r PETH MAWR a’r peth hanfodol y mae’r Chwith Brydeinig ragrithiol, dila wedi osgoi ei wneud trwy’r blynyddoedd. A beth yw hwnnw? Cael gwared â Trident. Am ymhlygiadau hynny i ni’r Cymry, ac i ragolygon y Gymraeg yn benodol, yr wyf wedi sgrifennu o’r blaen.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: