Hollti blew

6 Hyd

A Chyngor Gwynedd heddiw wedi gwneud peth call, hwyrach y byddwch yn meddwl mai tro gwael yw hollti blewyn neu ddau.

● Wedi i Wynedd ddatgan nad yw am weld arwisgiad arall yng Nghaernarfon, dylai hynny fod yn ddigon. Ni raid i unrhyw sir arall ddilyn. Mae’r peth wedi ei setlo.

● Clywir rhyw fwmian am gynnal arwisgiad bach yng Nghaerdydd. Diangen a diystyr fyddai hynny. Tipyn o lol yn perthyn yn arbennig i Gaernarfon oedd y ddau flaenorol.

● Os oes raid arwisgo, boed yn Llundain. Ond does dim raid. Yr oedd cymhellion gwleidyddol cryf y tu ôl i’r ddau arwisgiad o’r blaen. Yn 1911 yr oedd Lloyd George (a) am weld ‘dyrchafu Cymru’ yn ôl syniad yr oes, a (b) yn ceisio cefnogaeth y teulu brenhinol yn ei frwydrau yn erbyn Tŷ’r Arglwyddi. Yn 1969 yr oedd llywodraeth Lafur, rhwng dau etholiad cyffredinol, yn ofni yn ei chalon weld Plaid Cymru’n cynyddu. Heddiw nid ymddengys fod P.C. yn mynd i unman, ac nid oes unrhyw reswm i Lafur bryderu. Cawn deimlad nad yw Drakeford na’i lywodraeth yn awyddus o gwbl.

● Dim arwisgiad, iawn. Ond peth gwahanol yw galw am ddileu’r teitl ‘Tywysog Cymru’. Rhydd i bawb wneud yr alwad os dyna a ddywed ei ben neu ei galon, ond rhaid cofio na ellir dad-wneud yn ddemocrataidd hen benderfyniad hollol annemocrataidd. Mater i riant y mab hynaf, pwy bynnag sy’n gwisgo’r goron, yw ei greu’n ‘Dywysog Cymru’ neu beidio, a mater i frenin neu frenhines hefyd yw penderfynu cadw’r teitl neu ynteu ei roi heibio am byth.

● Ara’ deg cyn ‘diddymu “tywysog Cymru” o’r llyfrau hanes’! A ydym am anghofio’r rhai hynny a ystyriwn ni’n rhai dilys? Ta-ta Llywelyn a Glyndŵr? A pha un bynnag, onid yw’r pethau gwael a gwirion hefyd yn rhan o hanes? Sut yr adroddwn hanes y Cymry heb adrodd am eu taeogrwydd? Gwir a ddywedwyd, ni bu swyddogaeth gyfansoddiadol erioed i ‘Dywysogion Cymru’ oddi ar Edward II, ond bu’r teitl yn rhan o hanes Lloegr sy’n cyd-ymdreiddio â’n hanes ninnau. Daeth Harri V, Siôr IV, Edward VII ac Edward VIII yn enwog dan y teitl, a bu hynny’n rhan o bantomeim yr oesau.

● Pleidlais o 46 yn erbyn 4, gyda 4 yn ymatal. Canlyniad trawiadol. Ond ble’r oedd y pymtheg cynghorydd arall?

● Newid testun braidd, ond dal ar y trywydd brenhinol. Dyma’r gwefannau Albanaidd heddiw’n coffáu Ian Hamilton, prif drefnydd y cyrch llwyddiannus i ddod â Maen Scone adref i’r Alban. Pa ran fydd i’r Maen yn y coroniad nesaf? A ddisgwylir i’r Albanwyr roi ei fenthyg? Gwell, fel rhan o strategaeth dymor hir – er nad rhy hir gobeithio – fyddai i Siarl gael ei goroni arno yn yr Alban. Byddid trwy hynny’n datgan o’r newydd fodolaeth y ddwy deyrnas, gan ddisodli’r dynodiad ‘King of Great Britain and Northern Ireland’, nad yw wedi ei ddefnyddio ond dwywaith o’r blaen pa un bynnag. A fyddai rhywbeth fel hyn yn apelio o gwbl at genedlaetholwyr yr Alban, wn i ddim, ond rwyf wedi dweud o’r blaen (11 Medi) beth fyddai ei werth ymarferol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: