Hanner ffordd …

7 Aws

Hanner ffordd drwodd ac o’r pellter hwn, mae’n ymddangos fod ‘Steddfod y Stryd’ yn llwyddiant diamheuol. Eisoes mae dyn yn dechrau meddwl pryd y gellir ei wneud eto, ac ym mhle. Y funud hon nid yw’n hawdd meddwl am leoliadau addas, ond efallai y daw rhyw weledigaeth. Yn y cyfamser, siawns na fydd yr eisteddfodwyr yn barod i ddygymod rai troeon eto â’r mwd traddodiadol.

Ond diflas yw’r ensyniad a glywyd braidd yn rhy aml y dyddiau diwethaf, fod yr Eisteddfod cyn hyn yn ‘gaeedig’. Peidiwch â siarad lol, wir. Mae ffens o gwmpas cae sioe a chae rasys ceffylau a chae ymryson cŵn defaid a chae pêl-droed. Os yw’r hyn sy tu mewn yn apelio atom rydym yn talu am fynd i mewn, a dyna ni. Nid ataliwyd neb erioed o unrhyw eisteddfod oherwydd ei iaith na’i liw na’i darddiad; ac fel mae’r blog hwn wedi dweud o’r blaen. yr unig beth a all wneud ambell Eisteddfod Genedlaethol ychydig yn llai hygyrch yw traffig yr ardal o gwmpas.

Trawodd un peth fi eleni, sef cyn lleied a wna’r cyfryngau, Cymreig ac arall, o Eisteddfod Llangollen. Gwneler yn fawr o hon, yn lle cwyno a chynrhoni yn erbyn Cymreictod yr Eisteddfod Genedlaethol.

Geirda i’r Archdderwydd am un peth a ddywedodd wrth goroni Catrin Dafydd, sef ein hatgoffa am ei gwaith ardderchog fel ymgyrchydd dros y blynyddoedd. Wrth longyfarch Catrin yn wresog heddiw, cofiaf am ei harweiniad ym mlynyddoedd cynta’r ganrif ar fater y Coleg Cymraeg Ffederal, – y rali a drefnodd yn Eisteddfod Meifod 2003, a’r wylnos ar noson oer iawn o’r Gwanwyn dilynol ar risiau’r Cynulliad. Rhoddodd Catrin dân yn yr ymgyrch ar adeg pan oedd cynifer o bobl eraill yn claddu eu neiniau neu’n torri eu gwalltiau neu o blaid ‘cydweithio, nid Coleg Ffederal’ – yn cynnwys rhai sy’n sêr disglair yn ffurfafen y Coleg Cymraeg Cenedlaethol erbyn heddiw.

Am wahanol resymau ni bûm erioed mewn Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd. Dyma’r bedwaredd imi ei cholli. Ond cofiaf y sôn wythnos Eisteddfod 1960 fod ‘y brifddinas yn cynhesu at y Gymraeg’ a rhyw bethau felly. Hyd yma nid yw’r ffigurau’n dweud ei fod wedi digwydd. A yw’n mynd i ddigwydd y tro hwn?

Clywn yn ddigon aml am y ‘cynnydd’ a’r ‘bwrlwm’, a chyfeirir at dwf addysg Gymraeg yn y ddinas a thrwy’r de-ddwyrain yn gyffredinol. Addewir agweddau mwy cefnogol eto, a mwy o ddarpariaeth, gan Gyngor Caerdydd. Da iawn os yw’n wir. Ond mae un agwedd ychydig yn rhyfedd ar hyn oll. Ddeugain i hanner can mlynedd yn ôl, ofn mawr y gwleidyddion Llafur a’u gweision oedd y byddai ysgolion Cymraeg neu ddwyieithog yn magu cenedlaetholwyr. Nid ymddengys fod hynny’n digwydd o gwbl. Mae’n berffaith saff.

Peth arall y clywsom dipyn o sôn amdano yw’r duedd newydd gan deidiau a’r neiniau o’r ardaloedd Cymraeg i brynu ail gartref yn y brifddinas er mwyn ‘carco’r wyrion’. Iawn meddwn innau, ac fel y mae’r blog hwn wedi dweud o’r blaen mae’n iawn i bob Cymro gael hendref a hafod os gall eu fforddio. Ond beth am weithio y ffordd arall hefyd? Gymry proffesiynol, llwyddiannus a chefnog Caerdydd, gofalwch eich bod yn prynu tŷ yn eich hen fro a chadw rhyw droedle yno. Byddai hynny’n rhywbeth.

Advertisements

6 Ymateb to “Hanner ffordd …”

  1. Gaynor Awst 8, 2018 at 7:11 am #

    difyr fel arfer. Hoffwn i weld yr Eisteddfod yn “rhannu y cariad” ym mhob bro mae’n ymweld gyda, hynny yw mae’r trigolion lleol yn chwysu chwartiau i godi aran a busnesau lleol yn darparu nawdd i gefnogi yr Wyl ond nifer fechan o’r busnesau yn y broydd megis siopau, bwytai a thafarndai yn elwa yn ariannol wythnos yr eisteddfod. Mae pawb yn aros ar y maes carafannau gyda’r criw arferol o bobl, mae pawb yn aros ar y maes ar gyfer y bar a’r adloniant hwyr a gweithgareddau eraill. Mae hyn i gyd wedi gwella naws yr Wyl ond mae wir angen i’r Eisteddfod cynnal digwydyddiadu yn y trefi – yn yr ysgolion, capeli, neuaddau, colegau, canol drefi , sefydliadau amgen sydd yn britho llefydd fel Caernarfon, Abertawe, Caerfyrddin, Llanelli. Byddai hyn yn siwr o agor llygaid y mwyafrif llethol o;r trigolion lleol sydd ddim yn yn mynd ar gyfyl y steddfod ( cofiwch mai minority sport yw hi ) fel ma wedi gwneud yng Nghaerdydd. Bydd yn ddidorol gweld sut ffurf gymrith steddfod Tregaron, mae pafiliwn Bont lan yr hewl a choleg Llambed ar bwys hefyd. Sortiwch digon o fysus gwennol mas i arbed y traffig hefyd ar yr hewlydd cul. Siwr ewn ni nol at y pwdel yng Ngheredigion!

    • glynadda Awst 8, 2018 at 7:59 am #

      Awgrymiadau da, digon i feddwl amdano. Ond mae’n debyg na bydd byth osgoi ar y pwdel !

  2. Bruce Griffiths Awst 8, 2018 at 9:28 am #

    Cytuno; gwir pob gair. Bruce

  3. Wendy Lloyd Jones Awst 8, 2018 at 4:49 pm #

    Clywch, clywch parthed Steddfod Llangollen sydd wedi gwneud gwaith arwrol yn dilyn yr Ail Ryfel Byd i ddangos cenhedloedd ar eu gorau. Pe bai’r fath ddathliad yn rhan o’r Fringe, mae’n sicr y byddai’r wasg a’r cyfryngau yn moli llawer mwy arno. Beth yw’r rheswm am eu tawedogrwydd dybed??

    Cytuno hefyd gyda’r anogaeth ar i Gymry’r ddinas brynu ail gartrefi yn eu hardaloedd genedigol – byddai’n ateb dau ddiben : rhwystro mwy o fewnfudo uniaith Saesneg; a chadw’r cyswllt gyda’i gwreiddiau.

  4. Cadi Twll Clo Awst 8, 2018 at 9:59 pm #

    Os oes angen pwdel/llacs/mwd ar ambell un o blith yr eisteddfodwyr, gallai’r Cynulliad fod o help trwy gludo’r mwd ymbelydrol maen nhw wedi ei groesawu o orsaf niwclear Hinkley, Gwlad yr Haf, a’i daenu ar risiau’r Senedd. ‘Nostalgie de la boue’,yn wir.

    Diolch, Glyn Adda, am y math o sylwadau yr oeddem yn arfer eu cael ar y radio ers talwm, pan gafwyd trafodaeth fywiog, deifiol a digrif ar weithgareddau’r dydd ar y maes. Ble’r aeth yr hiwmor a’r dychan?

    Ac fe fyddai’n dda i rai o’r sylwebwyr ar y cyfryngau gael copi bob un o lyfr Dafydd Glyn Jones, ‘Iawn Bob Tro’, i ddysgu rheolau’r iaith yn well. Nid yw rhai ohonynt yn gwybod yr wyddor yn Gymraeg, ‘chwaith, na sut i’w hadrodd.

  5. awelshdawn Awst 9, 2018 at 9:51 am #

    Rydych yn hollol iawn, Dydy’r Eisteddfod wastad wedi bod yn agored i bawb. Ond nid y realiti oedd y broblem i lawer o’r Gymru ddi-gymraeg ond y canfyddiad – yr ofn o deimlo estronwyr ymysg cymdeithas glos oedd yn siarad iaith wahanol. Dydy’r Eisteddfod Caerdydd heb newid realiti ond mae’n cyflawni jobyn ‘PR’ ardderchog. Yn fy nhyb i mae’n holl bwysig i’r dyfodol yr iaith bod y Cymry di-gymraeg yn medru meddwl o’r iaith fel rhywbeth pwysig iddyn nhw – rhan o’u heithafiaeth.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: