Archif | Uncategorized RSS feed for this section

Amseru perffaith

5 Gor

Rhwng popeth – holl drybini Hong Kong, yr ormes ofnadwy ar y Moslemiaid, yr amheuon ynghylch Huawei … a’r Haint (beth bynnag yw gwir darddiad hwnnw) – mae’r Wlad Fawr yn y Dwyrain ‘yn y cwt ci’ go iawn y dyddiau hyn.

A chan fod yn rhaid cael ambell wirionedd gan y gwirion weithiau, daeth rhybudd o’r Wlad Fawr yn y Gorllewin na ddylai cwmni Hitachi ar unrhyw gyfrif drosglwyddo i China ei gynlluniau niwclear ym Mhrydain. Cam yn nes, gobeithio, at roi achos dathlu i BAWB call.

Ac yng nghanol hyn oll dyma ddarllen am y sefydliad hynod hwnnw, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant, yn gwneud cytundeb i agor Adran Meddygaeth Draddodiadol Chineaidd yng nghangen Abertawe. Amseru perffaith onid e?

Gan un o ymatebwyr gwefan Jac o’ the North y gwelais hanes y datblygiad hwn, yn sgil trafodaeth ar agwedd arall sef cymwysterau yn YDDS – cymwysterau un ‘Athro’ yn arbennig.

Gwnaed YDDS fel y mynno, yr hyn sy’n waradwydd ac yn sgandal ac yn gwbl annerbyniol yw fod yr hyn sy’n aros o Brifysgol Cymru, yn ymarferol, dan yr un rheolaeth.

Pryd y mae rhai o’n cyfryngau mwy swyddogol a chyhoeddus, print neu electronig, am fynd ar ôl y mater mawr hwn? Ac a oes RHYWUN o blith yr academwyr Cymraeg yn mynd i ddweud RHYWBETH ?

Dechrau’r drwg

14 Meh

O holl droseddau gwleidyddol ail hanner yr ugeinfed ganrif, y mwyaf pellgyrhaeddol ei effaith yw brad-gynllwyn Prydain ac America yn dymchwel llywodraeth ddemocrataidd Iran yn 1953. Dyma darddiad y rhan helaethaf o helynt y byd heddiw.

Ceir yr holl hanes echrydus yn y llyfr Patriot of Persia. Muhammad Mossadegh and a Very British Coup gan Christopher de Bellaigue (2012).

A heno am 9.00 rwy’n gobeithio gwylio rhaglen Sianel 4, ‘The Queen and the Coup’, sy’n addo datgelu agweddau pellach ar yr ymyrraeth anfaddeuol hon. Y cyfan oherwydd pris olew.

Gellir ei gwylio wedyn ymhen yr awr ar Sianel 4 + 1.

Y cofgolofnau eto

14 Meh

Heddiw dyma sôn am greu cyfraith newydd a fyddai’n rhoi deng mlynedd o garchar am y trosedd o amharchu cofgolofnau.

Y cwestiwn yw, pa rai? Cymerwn mai cofebau rhyfel sydd gan y gwleidyddion mewn golwg yn arbennig. Pa rai eraill? A gawn ni restr o’r rhai a fydd i’w hamddiffyn gan y gyfraith drom hon?

Daw i’r meddwl rai o gofebau Cymru. Cofeb y tywysogion yn y Berffro, maen Cilmeri, gardd Hywel Dda, ac enwi dim ond tair a gafodd eu fandaleiddio. Gallwn fod yn weddol sicr mai Cymry o fath arbennig a fu wrthi. Ac mae’n bwysig ein bod yn ceisio deall, os oes modd yn y byd, beth yw gwraidd yr hunan-gasineb hwn.

Cofiwch ddarllen Llythyr Gildas a Dinistr Prydain.

A digrif yw deall am yr English Defence League yn amddiffyn cofgolofn Lloyd George dan ganu ‘No surrender to the I.R.A. !’

Dryllio’r Delwau ?

9 Meh

Mewn rhifyn o’r papur Bronco ers talwm, roedd colofn yn cyfieithu neu’n esbonio rhai ymadroddion Lladin. ‘O, gath fawr!’ oedd magnum opus; ac ystyr mens sana in corpore sano, wrth gwrs, oedd ‘mae ’na sana dynion yn Coparét’. A beth am in statu quo ? Yr esboniad, os cofiaf yn iawn, oedd rhywbeth fel ‘un ai Lloyd George neu Syr Hugh Owen’.

Wel, echdoe fe dynnwyd i lawr un statiw co’ yn ninas Bryste am ei bechodau gynt fel masnachwr caethion, ac mae hyn wedi ysgogi cryn dipyn o ystyried faint o statiws cofis eraill a ddylai ddal i sefyll pan gofiwn hanes digon brith rhai o’r cofis hynny. Clywn y bore ’ma am sefydlu comisiwn i ailystyried addasrwydd rhai o gofgolofnau dinas Llundain.

Mae’n hen fater digon cymhleth. Oherwydd mae du a gwyn ym mhawb ohonom, ac mewn pobl a fu’n weithredol ac amlwg ac a ddylanwadodd mewn rhyw ffyrdd ar hanes, mae’r du a’r gwyn yn aml ar raddfa fawr. Ystyriwch: Buddug ar lan Tafwys, Robat Brewys (fel y gallem ni Gymry ei alw) ar faes y Ffrwd Fannog (Bannockburn), Cromwell a Churchill yn San Steffan, Lloyd George, Owain Glyndŵr, Aneurin Bevan … Eu hanfod oll yw ei bod yn gymeriadau eithafol ddadleuol yn eu dydd, ac mai trwy wrthdaro y daethant yn anfarwolion. Gallwn ddychmygu digon o’u cyfoeswyr, pe gallent ddychwelyd heddiw, a fyddai’n dra pharod i halio yn y rhaff a dymchwel y cerflun cyn ei luchio i’r cei. Fe saif yr un egwyddor, neu fe godir yr un cwestiynau, lle mae’r gofeb ar ffurf enw, ar stryd, adeilad, sefydliad, ysgoloriaeth …

Tuedd yr hen G.A. y rhan amlaf yw gadael lonydd. A allwn ni ddychmygu Sir Fôn, neu Gaerfyrddin, heb hen ryfelwr ar ben ei golofn uchel? A wnaeth y naill neu’r llall unrhyw beth heblaw ennill brwydr i’r Ymerodraeth? Go brin. Ond fe roed ceiniog brin at godi’r golofn gan werin gwlad nad oedd arni ddyled i’r hen bendefig am ddim byd ond cael ei gormesu ganddo: ac mae hynny’n ddrych o gyfnod, yn bennod o hanes. Llwyddodd Syr Hugh i osod cyfundrefn addysg uwch Cymru ar sylfaen hollol anaddas ac rydym yn dal i ddioddef gan y canlyniadau; ond rhaid cael dau statiw co’.

Rhyw feddyliau fel yna, mewn llawer o achosion. OND …

H.M. Stanley? Gwell fuasai ymbwyllo

A oes cofeb i Hermann Goering rywle yn yr Almaen? Does fawr er pan fu casglu brwd i goffáu ei gyfatebydd Prydeinig, Harris y Bomiwr, a daeth y dydd pan ddadorchuddiwyd ei ddelw gan y ddiweddar Fam-Frenhines.

Erys Haig ar gefn ei farch rhyfel yng Nghastell Caeredin. Cwestiwn i lywodraeth yr Alban ddydd a ddaw efallai … ?

Ac yn fwy pendant:

Coleg William Salesbury ddylai fod enw’r hyn a ddaeth i fod fel ‘Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol’.

Ac am gael ‘Ysgol Gyfraith Hillary Clinton’ ym Mhrifysgol Abertawe, gweler blog 11 Mawrth. Chwerthinllyd. Pathetig.

Coleg ôl-Covid

4 Meh

Rywle yn y tŷ yma mae hen ddogfen, yn tynnu am ei hanner cant oed. Ni allaf roi llaw arni y funud hon, ond daeth yn gryf i’m meddwl y dyddiau diwethaf. Deiseb oedd, wedi ei llunio tua 1971-2, at Lys Coleg y Brifysgol, Bangor, ac wedi ei chefnogi gan ryw 25-30 o aelodau’r staff; Cymry gan mwyaf, sef mwyafrif o blith Cymry’r staff yr adeg honno, ynghyd â rhai Saeson. Yr oedd yn gofyn i’r Llys atal cynllun ehangu’r coleg ar y pryd, cynllun a fyddai wedi chwyddo’r niferoedd i tua 5,000. Ni chymerwyd unrhyw sylw o’r ddeiseb gan Senedd na Chyngor na Llys y coleg, nac ychwaith o brotestiadau taer gan Undeb Myfyrwyr Colegau Bangor yn ystod 1978-9.

Heddiw dyma Covid-19 yn bygwth taro niferoedd myfyrwyr Cymru, a llywodraeth San Steffan yn sôn am osod cyfyngiad ar y myfyrwyr o Loegr a gaiff fynd i Gymru a’r Alban! Pryder ofnadwy ymhlith gwleidyddion Cymru, yr academwyr a rhai o’r sylwebyddion! A ddaeth y Covid i’r adwy? Faint o ddeisebwyr dechrau’r 1970au sydd ar ôl i chwerthin gyda minnau ha ha ha?

Gofynnaf: pe bai rhai ohonom heddiw – yn gwbl gwbl ddieffaith mi wn – yn deisebu ar yr un mater, a fyddem yn defnyddio’r un dadleuon? Yr ystyriaeth ganolog hanner can mlynedd yn ôl – i’r Cymry ohonom o leiaf – oedd ofn gweld boddi’r Cymry’n ddyfnach byth o dan y llifeiriant, ac ofn gweld diwedd y ‘bywyd Cymraeg’. Ar wahân i waith canmoladwy y rhai sydd wedi adfywio a chynnal y ddrama Gymraeg y blynyddoedd diwethaf, wn i ddim pa ‘fywyd Cymraeg’ sydd yng Ngholeg Bangor heddiw. Os oes llai ohono nag a oedd, dyweder drigain mlynedd yn ôl, y rheswm am hynny yw mai estyniad ac adlewyrchiad ydoedd bryd hynny o fywyd diwylliannol yr ardaloedd. Bellach, yn syml iawn, mae llai ohonom; hefyd, oherwydd y newid mewn moddion cyfathrebu, mae llai o ddawn trefnu mewn cymdeithas drwyddi draw.

Mae hanes gor-ehangu colegau Cymru, a hanes y gwrthwynebiad iddo, a hanes methiant y gwrthwynebiad hwnnw, oll yn drist a phoenus ddifrifol. Byddaf weithiau’n meddwl y dylwn gofnodi’r hyn a wn, yn enwedig am y newid ochr mewn rhai cylchoedd. Ond mae’n rhy boenus.

* * *

Ond y tu hwnt i ofidiau’r Cymry, mae helynt y Corona wedi codi ystyriaethau mawr eraill ynghylch dyfodol yr holl brifysgolion a natur Addysg Uwch drwodd a thro. Gyda Phrifysgol Caergrawnt yn barod i ohirio dosbarthiadau am flwyddyn, a mwy a mwy o feddwl ac o sôn am ‘ddysgu o bell’, a fydd gweithio tuag at radd yn dal i olygu ymaelodi mewn sefydliad daearyddol a mynychu cynulliadau mawr neu fân mewn adeilad arbennig? A all y cyfan droi yn rhyw Brifysgol yr Awyr anferth? A fyddai’r un ystyr wedyn i ‘swyddi academaidd’? Anodd dychmygu amgylchiadau lle na fyddai’r myfyriwr gwyddonol yn gorfod bod yn ei labordy ac wrth ei fainc. Ond a fyddai’r celfyddydwyr oll yn cadw’r prif arferiad o eistedd mewn ystafell am hanner can munud ar y tro, tra mae rhyw ddarlithydd wrthi â pha radd bynnag o arddeliad a gynysgaeddwyd iddo? Cawn weld; ac os na chawn ni, fe gaiff rhai ar ein holau.

* * *

Heddiw dyma GOLWG 360 yn adrodd am alwad Dyfodol i’r Iaith: ‘Galw am ddiddymu cymorth ariannol i fyfyrwyr Cymru yn Lloegr’. Gallaf feddwl y bydd codi dwylo ac wfftio a gwaredu, oherwydd mae hwn yn fater sensitif tu hwnt. Mae’r euog yn gwybod eu bod yn euog, sef y rheini o’r dosbarth proffesiynol Cymraeg sydd, fel pob dosbarth o Gymry erioed a ymgododd ychydig yn y byd, yn gweld blewyn glasach y tu arall i’r clawdd. Ie, y ‘gwaedu mawr’ bob mis Medi: nid addysgol nac economaidd yw ei achosion ond – maddeuwch y llond ceg eto – seico-gymdeithasegol; mae wedi ei wreiddio yn hen hen ymdeimlad y Cymry o israddoldeb. (Dyna pam y mae’n bwysig ceisio deall ei gychwyniad, ac am hynny yn bwysig darllen ac astudio golygiad newydd Iestyn Daniel, Llythyr Gildas a Dinistr Prydain, Dalen Newydd, £15.00.)

Rwy’n blino dweud, os na thaclwn y broblem hon bydd yn ddiwedd arnom. Sut? Gan wahaniaethu ychydig mewn pwyslais oddi wrth alwad Dyfodol i’r Iaith, dywedaf eto: drwy wobrwyo’n hael ac yn helaeth y rhai sydd am aros. Mae mwy nag un rheswm, yn cynnwys rhesymau hanesyddol a hirdymor, am y gwahaniaeth rhwng yr Alban heddiw a Chymru druan, dila. Ond un o’r prif resymau yw fod yr Alban wedi llwyddo i gadw’i phlant galluocaf yn ei cholegau ei hun. Pryd yr ydym am ddysgu oddi wrthi?

Dyfodol i ffatri ?

26 Mai

Gofidus iawn yw darllen heddiw fod ei pherchenogion am gau ffatri bapur Pen-y-groes a throsglwyddo’r gwaith i Loegr.

Petai’r gweithwyr, gyda help rhyw gyfalaf o rywle, yn gallu prynu’r ffatri, a fyddai digon o farchnad i’r cynnyrch yn lleol, yng Nghymru a thu hwnt?

Gan edrych ymlaen at fyd heb yr haint, beth am addewid o archebion gan gyrff cyhoeddus, archfarchnadoedd, gwestyau &c yng Ngwynedd i ddechrau?

A ninnau’n ceisio dychwelyd at bacedi papur o wahanol fathau er mwyn cwtogi ar blastig, fe ddylai fod dyfodol llewyrchus i’r diwydiant nwyddau papur.

Pwy fedr droi’r argyfwng hwn yn gyfle?

Ailgodi hen bwnc

17 Mai

Heddiw ailgododd hen bwnc, a thebyg bod hynny’n well na dim yn y sefyllfa ddiddigwydd sydd ohoni. Yr hen bwnc? Perthynas cenedlaetholdeb a sosialaeth.

Os wyf wedi deall adroddiad GOLWG 360 yn iawn, Mark Drakeford ddechreuodd drwy ddweud na ellir bod, yr un pryd, yn genedlaetholwr Cymreig ac yn sosialydd, oherwydd fod cenedlaetholdeb ‘yn gredo asgell dde yn ei hanfod’.

Wrth ateb Drakeford, mae’n ymddangos fod Leanne Wood wedi cyfeirio at bobl yn y Rhondda a fu’n chwifio’r ‘Ffedog Bwtsiar’, sef Jac yr Undeb, ar ddiwrnod cofio Buddugoliaeth yn Ewrop. Cythruddwyd Chris Bryant yn fawr gan y defnydd hwn o hen drosiad a fu’n gyfarwydd yn Iwerddon dros sawl cenhedlaeth. Ategodd yntau ‘nad oes modd bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr yng Nghymru’, ac arweiniwyd ef gan ryw linell o ymresymu i ddweud: ‘Aeth yr holl beth sosialaeth genedlaetholgar ddim yn dda iawn yn yr Almaen, naddo?’ Ar yr un gwynt fe fynnodd nad oedd y Natsïaid yn sosialwyr.

Yr ateb i’r sylw olaf yw ‘Wel oedden siŵr iawn’. Coctel marwol  o sosialaeth  wyrdröedig a chenedlaetholdeb yr un mor wyrdröedig oedd yr ideoleg a gofleidiwyd am ddeuddeng mlynedd gan fwyafrif etholwyr yr Almaen, a rhaid i’r sosialaeth ddwyn o leiaf hanner y bai am y canlyniadau. Dyma wirionedd nas cydnabuwyd gan sosialwyr unoliaethol ym Mhrydain, h.y. pobl Llafur, dros gyfnod sydd bellach yn dri-chwarter canrif.

Am osodiadau’r ddau Lafurwr yn y drafodaeth hon, nid wy’n synnu at sylw Bryant oherwydd dyna’i lefel, ond rwy’n synnu braidd fod Drakeford wedi dweud yr hyn a wnaeth. Unwaith eto, a all cenedlaetholwr Cymreig fod yn sosialydd? Gall wrth gwrs, a mwy na hynny mae’n rhaid iddo fod yn rhywbeth ar y sbectrwm de-canol-chwith. Mae dau ddimensiwn, o reidrwydd, i wleidyddiaeth pob un ohonom: y dimensiwn ethnig a’r dimensiwn cymdeithasol. Rydym yn ochri â gwladwriaeth, sef un ai â gwladwriaeth sefydledig, orthrechol neu ynteu â gwladwriaeth ‘yn y meddwl’, gwladwriaeth ddichonol sydd mewn rhyw radd o wrthryfel yn erbyn y gyntaf. Yr ydym bawb, pa un a addefwn hynny ai peidio, yn arddel ac yn ymarfer rhyw fath ar genedlaetholdeb, o blith yr amrywiol fathau sydd ar gynnig; yr ydym yr un pryd yn Dorïaid neu’n geidwadwyr o ryw fath arall, yn rhyddfrydwyr, yn radicaliaid, yn ddemocratiaid cymdeithasol, yn sosialwyr, yn gomiwnyddion, yn anarchwyr neu yn aelodau o ryw garfan nad yw wedi ei henwi neu ei hadnabod eto. Nid oes deddf yn unman yn dweud pa un o’r rhain y mae’n rhaid i genedlaetholwr fod, ac mae dweud fod rhaid iddo fod yn sosialydd mor anghywir â dweud na all fod yn sosialydd.

Ond i’r gwleidydd Llafur – ac ychydig iawn iawn o eithriadau a fu erioed i’r rheol hon – amlwg mai ystyr ‘sosialydd’ yw ‘Llafurwr’; ac ystyr ‘ni all cenedlaetholwr fod yn sosialydd’, o’i gyfieithu, yw ‘mae Llafurwr yn unoliaethwr, sef yn genedlaetholwr Prydeinig’. Ac fel y gwelsom yn sylw Bryant, nid ‘cenedlaetholdeb’ (nationalism) sydd gan y Prydeiniwr ond ‘gwladgarwch’ (patriotism) … fel oedd gan bobl y Rhondda yr wythnos ddiwethaf.

Yn awr, ac edrych ymlaen dipyn, mae rhai yn darogan y bydd Llafur yn fyr o fwyafrif wedi etholiad nesaf Senedd Cymru (fel yr ydym i’w galw bellach). OS gellir cynnal yr etholiad yn 2021, ac OS yw’r arolygon yn weddol agos ati, ac OS deil Drakeford ei sedd yng Ngorllewin Caerdydd, a fydd ef yn ceisio cefnogaeth plaid sydd ‘yn asgell dde yn ei hanfod’? Neu a fydd ef yn croesawu cefnogaeth o’r fath os cynigir hi iddo? Flynyddoedd yn ôl fe wnaed y pwynt gan David Davies (AS Mynwy bellach) mai’r glymblaid naturiol yn llywodraeth Cymru fyddai Llafur-Tori. Sylw gwerth ei gofio. Dyna’r ddwy blaid sydd yn gytûn ar y pethau hanfodol – ‘gwladgarwch’, Jac yr Undeb, Trident …

Yn y cyfamser, da iawn Leanne am wylltio Llafur. Heb hynny ni wnawn ddim ohoni yng ngwleidyddiaeth Cymru. Fel yr wyf wedi dweud droeon o’r blaen, gwnaeth y Pleidwyr glamp o gangymeriad yn troi Leanne heibio mor anniolchgar.

Dihangfa Corbyn

12 Mai

Awdur gwadd heddiw, Gethin Jones.

Rydw i’n siŵr bod Corbyn yn diolch i’r nefoedd nad enillodd yr etholiad.

Doedd gan ddyn call ddim gobaith yn erbyn clown Etonaidd. Ond petai’r amhosib wedi digwydd, dychmygwch benawdau’r wasg:

Commie Corbyn’s Corona Hell !

Corbyn’s Socialist Dream = Corona Nightmare !

Corbyn 19 Kills More Britons !

IRA Sympathiser Corbyn’s Corona Disaster !

Comrade Corbyn Kills WW2 Hero !

Spoilsport Corbyn Cancels VE Day Celebrations !

Corbyn Creates Chaos ! Bring Boris Back !

Commie Corbyn Takes the GREAT out of Britain !

Forces Sweetheart Kathryn Slams Corbyn !

What have you done Corbyn ?

How Dare You Corbyn ?

Blitz Britain Says SHAME ON YOU CORBYN !

WE WANT BORIS ! WE WANT BORIS !

“Whiw ! Diolch byth !” meddai Corbyn.

Arhoswch gartref !

10 Mai

Ai dyma wrthryfel mawr y bobloedd Geltaidd yn erbyn eu caethiwed oesol? Ai dyma fydd yn rhoi Llundain yn ei lle unwaith ac am byth ?

Na, tynnu’ch coes y mae’r hen G.A. siŵr iawn, gan gyfeirio at yr anghytundeb rhwng llywodraeth Boris a’r tair llywodraeth ddatganoledig ynghylch pryd a sut i lacio’r cyfyngiadau.

‘Achubwch fywydau … amddiffynnwch y Gwasanaeth Iechyd … ARHOSWC H GARTREF’, – dyma neges llywodraeth Cymru o hyd.

Da iawn yntê. Yr unig beth … trueni na buasai’r llywodraeth hon, ar ambell achlysur arall yn weddol ddiweddar, wedi bod yr un mor selog yn amddiffyn bywyd ac iechyd pobl Cymru. Beth, er enghraifft, am y diwrnodiau yr oedd llwythi o fwd ymbelydrol yn croesi Môr Hafren o safle Hinkley i lannau Morgannwg? Onid dyna’r adeg i weiddi’n uchel ‘ARHOSWCH GARTREF’ ?

Ond na. Onid oedd Cyfoeth Naturiol Cymru (neu, fel y byddai efallai’n fwy priodol ei alw ‘Tlodi Annaturiol Cymru’) wedi dyfarnu fod y mwd yn berffaith saff?

Byddwn yn cofio hefyd am arweiniad dewr a diysgog yr wrthblaid yn y Bae ar yr un achlysur, yn arbennig am y modd y bu i wleidyddion disglair Plaid Cymru ddeffro’r wlad drwyddi mewn tymestl o wrthwynebiad …

Tynnu’ch coes chi eto !

Torri’r distawrwydd …

4 Mai

Rwy’n gweld mai ar 11 Mawrth y dywedodd yr hen G.A. rywbeth ddiwethaf. Efallai fod ambell un yn meddwl fod y Corona wedi ei gael. Ond na, mae’r rheswm am y distawrwydd yn rhywbeth dyfnach a mwy llethol, teimlad nad oes dim byd o unrhyw bwys yn digwydd yng Nghymru, nad oes dim diben dweud dim byd am ddim byd, neb yn ymateb, neb yn meddwl, ‘neb yn becso dam’ chwedl y gân.

Ond dyma ichi rywbeth bach.

Y Radio Times yn crynhoi rhaglen heno, y gyntaf mewn cyfres o bedair:

‘Britain’s Greatest Generation. 1.4. Coming of Age. A remarkable generation of British men and women, now in their 90s or over 100, look back on their experiences of living through recession in the 1930s and the Second World War. Victory in 1918 imbued a robust sense of patriotism, yet the inter-war years were marked by inequality and unrest. Still, when war broke out once more in 1939, those of age were ready to risk their lives for King and country. But the evacuation of the British Army from the beaches of Dunkirk was a wake-up call for those who expected a swift victory. Next episode tomorrow …’

Heb fynd i ddadansoddi dim ar y pedair brawddeg, siawns na all y rhan fwyaf o’m darllenwyr gytuno â mi eu bod yn crynhoi ac yn cynrychioli peth o’r ffantasi na all Prydeindod fyw hebddi. Bu’r genhedlaeth hon yn anffodus, a hynny’n bennaf oherwydd ffolineb troseddol y genhedlaeth o’i blaen; ond nid yw hynny’n ei gwneud yn ‘genhedlaeth fawr’, heb sôn am ‘y genhedlaeth fwyaf’.

At ddydd Gwener, mae’r Radio Times yn addo mwy. ‘The New Blitz spirit?’ ‘David Dimbleby on the Power of Remembrance and why we must mark the 75th anniversary of VE Day – even in isolation.’ ‘Dame Vera Lynn may be 103, but …’. Er gwaetha’r haint, fe wna’r cyfryngau eu gorau glas, gallwn fod yn sicr.

Cwbl briodol yw nodi’r tri chwarter canrif hwn, ond sut i wneud hynny heb wasanaethu ideoleg wyrgam a chwbl ragrithiol Prydeindod? Heddiw mae Wee Ginger Dug yn trafod y cwestiwn yn llawer gwell nag y gallaf i. Fel mor aml bellach, at y blogiau Albanaidd y mae inni droi os am gael y dadansoddi didderbyn-wyneb na cheir mohono byth gan y Chwith Brydeinig dila.