Pam pleidleisio i’r Democratiaid Rhyddfrydol ?

25 Ebr

Sylwch ar y marc cwestiwn. Nid wy’n addo eto fy mod am wneud. Ond os gwnaf, dyma fydd y rheswm.

(Hefyd rwy’n sôn am etholiadau Cyngor Gwynedd. Nid am yr Etholiad Cyffredinol.)

Pam felly?

I gosbi Plaid Cymru yng Ngwynedd am ei maith wiriondeb dros y blynyddoedd diwethaf. Pethau fel …

1. O, fe awn ni heibio heddiw i’r biniau brown a’r biniau gwyrdd. Mae’r ail fath yn drewi cymaint o gael eu gwagio mor anaml.

2. Cefais daflen ymgeisydd y Blaid yn fy hen ardal yn Nyffryn Nantlle. Dim llwchyn o bolisi, dim ond gofidio fod cynllun Cymunedau’n Gyntaf yn dod i ben. Ond beth yn y byd mawr oedd Cymunedau’n Gyntaf? Beth oedd ei amcan? Beth mae wedi ei gyflawni? Cynllun da iawn, hyd y gwelaf i, i greu swyddi i Swyddogion Cymunedau’n Gyntaf. Unrhyw beth arall? “Cymunedau’n Gyntaf”, o’r gorau. Ond “Cymunedau’n Olaf” fu hi yng Ngharmel, gydag ymosodiad ciaidd ar y fro drwy gau ei hysgol. Gwnaed hynny i blesio dau Weinidog Addysg yng Nghaerdydd, Huw Lewis a Leighton Andrews. Bellach mae’r ddau wedi mynd, ond “Y drwg a wna dynion, bydd byw ar eu holau” – gyda help parod Plaid Cymru yn yr achos hwn. Anfaddeuol.

3. Yr ymgais drwstan, dan bwysau o rywle eto, i gyflwyno addysg enwadol orfodol o fewn y sir. Dangosodd helynt ysgolion y Bala na yr ŵyr aelodau cabinet Gwynedd mo’r peth cyntaf am hanes Cymru nac am hawliau sifil. Pennau defaid, fel rwyf wedi dweud droeon o’r blaen.

Wedi hyn oll, beth wneir i haeddu pleidlais ac i’w chadw rhag mynd i’r Democratiaid Rhyddfrydol? Down yn ôl at GWESTIWN MAWR Y DYDDIAU HYN: a yw cynghorwyr y Blaid ym Môn a Gwynedd yn mynd i newid eu polisi iaith a chynllunio i blesio cwmni Horizon ?

I’n hatgoffa’n hunain unwaith yn rhagor, mae hi’n UN AI (a) NEU YNTEU (b):

(a) O dan Gynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn fel y saif mae hawl i gynghorwyr wrthod cynnig “a fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

(b) Yn dilyn pwysau gan gwmni Horizon, mae adroddiadau y bwriedir newid hyn i ddarllen: hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

A chymryd Gwynedd unwaith eto, OS mai PC fydd y grŵp mwyafrif bydd gofyn cael O LEIAF UGAIN AELOD i ddatgan na fynnant mo (b) byth, mewn unrhyw amgylchiad, ac na byddant yn ethol yn arweinydd y cyngor neb fydd yn ffafrio’r newid.

Mae’r cwestiwn i’r cynghorwyr yn un sml. Pwy sydd i lywodraethu? Chi, wedi i ni eich ethol? Ynteu Horizon?

Panics ddoe, rhyw bôl yn darogan mai’r Torïaid fydd yn ennill Môn yn yr Etholiad Cyffredinol. Wel, mae wedi digwydd o’r blaen, ac mae’r cof am Galan Mai oer 1979 ym mêr esgyrn rhai ohonom o hyd. Mae’r defnyddiau yna bob amser, sef (a) hen Dorïaeth Môn, – John Elias &c., a (b) mewnlifiad. Ond amlwg fod y rheini o Blaid Cymru sydd am newid y geiriad am weld mwy o fewnlifiad a’i gwneud hi’n sedd ddiogel, barhaol i’r Tori.

Mae gan y Blaid ychydig ddyddiau i gallio. Gadewch inni weld datganiad clir, terfynol, digyfaddawd gan ugain yng Ngwynedd a fydd yn gwrthod y newid geiriad, beth bynnag a ddywed arolygydd y llywodraeth na neb arall. Byddai hyn yn ddechrau canfod y ffordd yn ôl at bwrpas hanesyddol y Blaid.

Os na welaf hyn CYN DYDD YR ETHOLIAD, gall y Democratiaid Rhyddfrydol yn y ward hon gyfrif eu lwc.

Cytuno â Rod … !

22 Ebr

Mae’n debyg fod yna dro cyntaf i bob peth. A heddiw dyma’r hen G.A. yn cytuno â Rod Richards wrth iddo annog Leanne Wood i beidio â sefyll yn yr Etholiad Cyffredinol. Gwelaf Ifan Morgan Jones a Dylan Iorwerth yn dadlau yr un modd, er am resymau ychydig yn wahanol efallai. Mae’r sylwebyddion hyn oll yn iawn, ac mae’r ystyriaethau bron yn rhy amlwg i orfod eu hailadrodd:

1. Ni ddylid rhoi’r neges fod San Steffan yn dal yn bwysicach na’r Cynulliad.

2. Ni ddylid gofyn i bobl dderbyn AC nac AS rhan-amser.

3. Ni ddylid gwanhau safle Leanne fel arweinydd y Blaid.

Anffodus, a dweud y lleiaf, yw ymyrraeth Jonathan Edwards AS bod modd, efallai, newid rheolau Plaid Cymru er mwyn i Leanne allu sefyll. Digon yw digon o newid rheolau. A’r peth doeth fyddai cau’r ddadl hon, nid ei hymestyn ymhellach.

Gwnaeth rhywun awgrym call iawn, sef bod Jill Evans yn ymladd sedd San Steffan. I’r blaid, nid i’r unigolyn, yr oeddem yn pleidleisio yn Etholiadau Ewrop, ac mae’r cyfansoddiad a’r rheolau’n galluogi PC i ddewis Aelod Ewropeaidd newydd yn syth oddi ar ei rhestr, i ryddhau Jill ac i gynrychioli am faint bynnag o amser sydd ar ôl (amser hir iawn, rwyf i’n dal i ddarogan).

Gofynnaf i mi fy hun, pam yr wyf yn dal i droi meddyliau fel hyn ynghylch Plaid Cymru ac yn dal i ddymuno’i llwyddiant mewn rhai cyfeiriadau, a hithau wedi pechu mor enbyd yma’n nes ataf. Trown yn ôl eto heddiw at Y MATER PWYSICAF OLL, A’R PWYSICAF ERIOED, I NI YNG NGWYNEDD. A yw cynghorwyr Plaid Cymru’n mynd i gytuno i newid polisi iaith a chynllunio’r sir mewn ufudd-dod i gwmni niwclear Horizon?

I’n hatgoffa’n hunain unwaith eto, dyma’r dewis: UN AI (a) NEU YNTEU (b):

(a) O dan Gynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn fel y saif mae hawl i gynghorwyr wrthod cynnig “a fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

(b) Yn dilyn pwysau gan gwmni Horizon, mae adroddiadau y bwriedir newid hyn i ddarllen: hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

I bleidleisio i’r Blaid byddai gofyn i mi fynd heibio i nifer o bethau: llai o gasgliadau biniau gwyrdd, tâl am gasgliadau biniau brown, cau fy hen ysgol HEB ANGEN NA RHESWM, a’r ymgais drwstan i ailgyflwyno addysg enwadol yn y sir (a’r ddau beth olaf, cofiwn bob amser, yn ganlyniadau ILDIO I BWYSAU yn lle sefyll ar egwyddor). Ond, o’r gorau, gan mai mater o flaenoriaethau yw hi, rwyf wedi addo i un o ymgeiswyr PC yn y ward hon y bydd pleidlais i’w chael os gwelaf cyn yr etholiad ddatganiad clir gan o leiaf ugain o’r ymgeiswyr (a’r rheini’n ymgeiswyr credadwy) na byddant mewn unrhyw amgylchiad yn derbyn y newid polisi y mae Horizon yn galw amdano, ac y byddant yn ethol yn arweinydd y cyngor rywun a saif yn ddiysgog ar yr un egwyddor. Ie, ac nid rhyw “hym” a rhyw “ha”, ond datganiad ysgrifenedig wedi ei arwyddo a’i ryddhau.

Os na welaf hyn, mae yna berygl gwirioneddol y byddaf yn llyncu’n galed, yn meddwl am Gymru, ac yn pleidleisio i blaid arall. “O diflasodd yr halen …”.

Gobeithio eich bod oll wedi darllen Y CYMRO ddoe a/neu fy mlog echdoe.

A oes yma ugain a saif yn y bwlch ?

20 Ebr

Rwy’n gobeithio y bydd y llythyr hwn yn Y CYMRO fory. Yng nghanol holl gynnwrf gwleidyddol y dydd, dyma’r cwestiwn pwysicaf oll i ni Gymry Gwynedd.

Annwyl Olygydd,

Sobreiddiol oedd darllen eich adroddiad (14 Ebrill) y bydd cynghorau sir Gwynedd a Môn “yn gorfod caniatáu datblygiadau niweidiol i’r Gymraeg” yn unol ag argymhelliad y swyddogion cynllunio sy’n creu Cynllun Datblygu Lleol ar ran y ddau gyngor.
O’r gorau, mae’r swyddogion cynllunio wedi cael dweud eu dweud. Ar ôl gwrandawiad ar 26 Ebrill bydd gan yr Arolygydd Cynllunio ar ran llywodraeth Cymru ei gasgliad a’i ddyfarniad ei hun. Ond mae un cwmni arall o bobl yn allweddol yn y broses, sef cynghorwyr y ddwy sir – ac wedi’r etholiadau ddechrau Mai bydd rhai ohonynt yn gynghorwyr newydd.

Gwyddom beth sydd y tu ôl i hyn, dymuniadau cwmni Horizon. I’n hatgoffa’n hunain, bydd gofyn i’r ddau gyngor wneud dewis rhwng dau eiriad polisi, UN AI (a) NEU YNTEU (b):

(a)    O dan Gynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn fel y saif mae hawl i gynghorwyr wrthod cynnig “a fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

(b)    Yn dilyn pwysau gan gwmni Horizon, mae adroddiadau y bwriedir newid hyn i ddarllen: hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

Man gwan yn (a) yw’r gair “sylweddol” yna, a dylai’r ddau gyngor ei ailystyried. Ond yn gyntaf oll down at y dewis clir a syml rhwng (a) (fel y saif) a (b), ac ar y mater hwn dylai pob ymgeisydd yn yr etholiadau ateb i’w gydwybod ac i’r cyhoedd.

Gallwn ddweud heb rithyn o betrustod mai dyma’r dewis pwysicaf i wynebu’r ddau awdurdod oddi ar eu sefydlu, ac yn wir y dewis mwyaf tyngedfennol erioed yn hanes llywodraeth leol yng Nghymru

Ystyr (b) yw nad y cynghorau eu hunain fyddai’n llunio polisïau mwyach, ond cwmni Horizon. Byddai’n ddiwedd llywodraeth leol.

Mae’r dewis yn arbennig berthnasol, mentraf awgrymu, i ymgeiswyr Plaid Cymru. Os mai (b) fydd eu dewis, dyna’i diwedd hi.

Yn awr, ystyriwn un o’r ddwy sir, ac fe gymerwn ni Wynedd gan mai yno yr wyf yn digwydd bod yn drethdalwr. Ofer dyfalu’n rhy galed beth ddaw allan o’r blychau pleidleisio, ond gan mai Plaid Cymru yw’r grŵp llywodraethol ar hyn o bryd, ystyriwn fel hyn. O dan y drefn gabinet – trefn anfoddhaol ar fwy nag un cyfrif – nid mwyafrif y cynghorwyr fydd yn penderfynu polisi ond y cabinet, a benodir gan yr arweinydd, wedi iddo ef neu hi gael ei d(d)ewis gan y grŵp mwyafrif. I gael mwyafrif yng Ngwynedd bydd ar Blaid Cymru angen rhyw 38 o gynghorwyr. Mwyafrif o’r rheini wedyn (dyweder 20) a fyddai â’r grym i ddewis yr arweinydd.

O blith y 63 ymgeisydd sydd gan Blaid Cymru yng Ngwynedd y tro hwn, a oes yna ugain – ie, ugain o rai â gwir obaith ennill – sy’n barod i ddatgan na byddant yn cydsynio ar unrhyw gyfrif nac mewn unrhyw sefyllfa â’r newid geiriad y mae Horizon yn pwyso amdano? Os ceir yr ugain hwnnw, dylent wedyn ethol arweinydd i’r cyngor o’u plith eu hunain, ac iddo yntau neu hithau ddewis cabinet o rai cwbl gadarn ar y mater hwn, rhai nad ydynt hyd yma wedi baeddu eu copi drwy ganiatáu i bethau fynd i’r fath stad.

Yng nghanol y perygl mawr presennol, dyma gyfle i Blaid Cymru ddechrau canfod ei ffordd yn ôl at ei gwir bwrpas a thuag at wireddu dymuniadau ei chefnogwyr hir-ymarhous.

Ble mae’r ugain?

Dafydd Glyn Jones
Bangor

Wel wir … !

18 Ebr

Wel wir, etholiad cyffredinol ! Pwy fasa’n meddwl … ac eto gellir gweld rhesymeg y Santes.

Yn Lloegr-a-Chymru gall hi fod yn hyderus o gynyddu ei mwyafrif, fel ag i fod yn ddiogel erbyn diwrnod dod yn ôl yn waglaw o’r trafodaethau ag Ewrop a gorfod cyhoeddi “ddaw hi ddim, hogia”. Rhydd yr etholiad hwn y farwol i UKIP.

Yn yr Alban, digon tebyg y bydd tipyn o unoliaethwyr o blith Llafur a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn hel tu ôl i’r Ceidwadwyr fel bod y rheini’n ennill peth tir. A fydd Ruth yn mynd am sedd San Steffan y tro hwn? Ond go brin y torrir llawer ar fwyafrif mawr yr SNP

A fentra’r SNP ddatgan, “os cawn ni fwyafrif y tro hwn, fydd dim angen refferendwm”?

Yng Nghymru go brin y gwelwn unrhyw beth o bwys.

Gall Plaid Cymru ddiolch nad yw’r ad-drefnu ffiniau wedi digwydd ac felly nad oes raid iddi ymladd sedd newydd Môn-a-Bangor. Ar y llaw arall, anfantais iddi yw nad adferir y tro hwn mo Geredigion a Gogledd Penfro, ei gobaith gorau o droi’r byrddau ar y cyfuniad sydd wedi ei chadw allan o Geredigion dros dri thro, – sef cyfuniad o (a) Cardis Drwg, – pobl Caradoc Evans, a (b) Saeson y colegau.

Gall y Blaid ddiolch hefyd y bydd raid i UKIP ymladd un waith eto, ac y bydd hynny’n dwyn tipyn oddi ar y Torïaid, e.e. ym Môn. Petai ganddi unrhyw ruddin ac egwyddor ym Môn, byddai’n dewis ymgeisydd a fyddai’n bendant a chlir a therfynol yn erbyn Wylfa B; fe gâi ef neu hi bleidleisiau’r gweddill Cymry yn bur gryno yr un fath, ac efallai ychydig o help gan Saeson Gwyrddion a fyddai’n wrth-Gymreig ym mhopeth arall.

Ond gwaith ofer yw dyfalu, er cymaint y demtasiwn ar ddiwrnod fel heddiw. Yr unig beth y gallwn ei broffwydo i sicrwydd am y blychau pleidleisio yna yw y bydd ynddynt ambell beth hollol annisgwyl, ac ambell beth hollol wirion.

Ac o safbwynt Cymru yr union ddyddiau hyn, pwysicach lawer na chanlyniad unrhyw etholiad cyffredinol fydd agwedd y cynghorwyr a etholir yng Ngwynedd a Môn ddechrau Mai. A fydd cynghorwyr Plaid Cymru’n cydsynio â newid polisi iaith a chynllunio’r ddwy sir mewn ufudd-dod i gwmni Horizon ? DYNA’R CWESTIWN TYNGEDFENNOL. Cofiwch ddarllen fy mlogiau 9 a 26 Mawrth, 5 a 14 Ebrill (yn cynnwys y ddau ymateb). Darllenwch hefyd Y CYMRO 14 Ebrill, t. 3, ac ewch am eich rhifyn o’r CYMRO eto y dydd Gwener yma.

Os mai (b) fydd y dewis, dyna’i diwedd hi

14 Ebr

Dyma lythyr yr oeddwn wedi gobeithio’i weld yn Y CYMRO heddiw. Dyna ni. Trio eto,
Annwyl Olygydd,

Diddorol oedd darllen (Y CYMRO, 7 Ebrill) am “gam ymlaen” tuag at adeiladu Wylfa B (neu “Wylfa Newydd”) trwy i’r Swyddfa Rheoleiddio Niwclear gymeradwyo cais cwmni Horizon am Drwydded Safle. Cam arall tuag at yr un nod fyddai bod Cynghorau Sir Gwynedd a Môn, drwy eu “Cynllun Datblygu Lleol ar y Cyd”, yn awr yn newid eu polisïau iaith a chynllunio er mwyn rhwyddhau’r ffordd i’r cwmni niwclear.

Yn union wedi’r etholiadau ddechrau Mai bydd gofyn i’r ddau gyngor newydd wneud dewis rhwng dau eiriad polisi. Gallwn ddweud heb rithyn o betrustod mai dyma’r dewis pwysicaf i wynebu’r ddau awdurdod oddi ar eu sefydlu, ac yn wir y dewis mwyaf tyngedfennol erioed yn hanes llywodraeth leol yng Nghymru.

Bydd gofyn dewis UN AI (a) NEU YNTEU (b) isod:

(a) O dan Gynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn mae hawl i gynghorwyr wrthod cynnig “a fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

(b) Yn dilyn pwysau gan gwmni Horizon, mae adroddiadau y bwriedir newid hyn i ddarllen: hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

Man gwan yn (a) yw’r gair “sylweddol” yna, a dylai’r ddau gyngor ei ailystyried. Ond yn gyntaf oll down at y dewis clir a syml rhwng (a) (fel y saif) a (b), ac ar y mater hwn dylai pob ymgeisydd yn yr etholiadau ateb i’w gydwybod ac i’r cyhoedd. Ystyr (b) yw nad y cynghorau eu hunain fyddai’n llunio polisïau mwyach, ond cwmni Horizon. Byddai’n ddiwedd llywodraeth leol.

Mae’r dewis yn arbennig berthnasol, mentraf awgrymu, i ymgeiswyr Plaid Cymru. Os mai (b) fydd eu dewis, dyna’i diwedd hi. Diwedd pob ymddiriedaeth yn y Blaid. Diwedd llawer peth arall hefyd.

Dafydd Glyn Jone

Bangor

Ac yn awr darllenwch yr adroddiad ar yr un mater Y CYMRO heddiw, t, 3.

Neges ddifrifol i ymgeiswyr

5 Ebr

Dyma etholiadau’r cynghorau sir yn dod, ac enwau’r holl ymgeiswyr yn hysbys.

Fe wynebir cyngor newydd Gwynedd, beth bynnag fydd ei gyfansoddiad gwleidyddol, gan y cwestiwn pwysicaf i ddod i’w sylw yn ei holl hanes, sef a newidir y polisi iaith a chynllunio i gyd-fynd â dymuniadau cwmni Horizon.

Bydd gofyn dewis rhwng:

(a)      Y GEIRIAD GWREIDDIOL. Y gall cynghorwyr wrthod cynnig a “fyddai, oherwydd ei faint, raddfa neu leoliad yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned”.

a

(b)      Y GEIRIAD NEWYDD, a awgrymir yn dilyn pwysau gan Horizon. Fod hawl i wrthod “cynigion a fyddai yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd iaith cymuned nad ellir ei osgoi neu ei liniaru yn foddhaol trwy ddefnyddio mecanwaith priodol i sicrhau mesurau lliniaru addas neu y gwneir cyfraniad i leihau’r effeithiau hynny.”

Mae’r gair ‘sylweddol’ yn (a) yn dramgwydd ynddo’i hun, ond down at hyn eto. Y cwestiwn heddiw i’r ymgeiswyr, hen a newydd, yw : a ydych o blaid (a) ynteu a ydych o blaid (b) ? Mae’r dewis yn berffaith glir a syml ac nid oes lle i amwysedd. Mater o’n parhad ni’r Cymry ydyw.

Byddai’n dda meddwl fod digon o ymgeiswyr yn y maes a fydd yn gwbl derfynol ddiamwys yn erbyn (b) ac na chytunant â’r newid polisi hwn mewn unrhyw sefyllfa na than unrhyw amodau.

Fel un sydd bellach wedi mynd yn bleidleisiwr achlysurol iawn i Blaid Cymru, dywedaf wrth ymgeiswyr y Blaid : os dangoswch unrhyw amwysedd ar y cwestiwn hwn mi fotiaf yn eich erbyn, hyd yn oed pe bai raid imi fotio i goes brwsh.

Na foed unrhyw wamalu ar y mater hwn, y mater pwysicaf a all fyth ddod i’ch sylw.

Ble mae Syr Francis ?

2 Ebr

Y noson o’r blaen mi wyliais bennod gyntaf ffars ddu, ddu Evelyn Waugh, Decline and Fall. Roedd hi’n dechrau gyda chriw o labystiaid gor-gyfoethog Prifysgol Rhydychen yn malu eu coleg yn dipiau yn eu diod ac yn ymosod ar gyd-fyfyrwyr diniwed. Roedd eu dillad yn hynod o debyg i siwtiau cinio clwb y Bullingdon yn y llun enwog.

Bellach dyma’r ‘Bullers’ a’u tebyg wedi ei gwneud-hi go iawn. Y llanast mwyaf yng ngwleidyddiaeth Prydain o fewn cof neb ohonom.

A’r bennod ddiweddaraf yn y ffars hon? Jebel Taric, yn yr Arabeg Gwreiddiol, neu fel yr ydym ni’n ei hadnabod, Gibraltar !

Dyn hynod ddeallus a bardd gwreiddiol a diddorol dros ben oedd Robert Browning. Ond cafodd yntau ei foment o benwendid ymerodrol wrth daro cip drwy’r tawch ar y lwmpyn o graig lle trig y mwncwns ac sydd mor gysegredig yng ngolwg y Prydeiniwr:

Nobly, nobly Cape St. Vincent to the North-West died away,
Sunset ran, one glorious-blood-red, reeking into Cadiz Bay;
Bluish ’mid the burning water, full in face Trafalgar lay;
In the dimmest North-East distance dawned Gibraltar, grand and grey.
‘Here and here did England help me; how can I help England ?’ – say
Whoso turns as I this evening, turn to God to praise and pray,
While Jove’s planet rises yonder, silent over Africa.

Nid ffôl o gerdd, cofiwch, – pa mor ffôl bynnag yw’r syniad.

Yn groes i Loegr-a-Chymru (waeth inni arfer â’r heiffenau bellach) pleidleisiodd Preswylwyr y Graig 97 % dros aros yn y Gymuned Ewropeaidd. Mae Theresa am amddiffyn eu hawl i’r pen, – yn wahanol i hawl gwlad arall, nes atom, sydd hefyd am aros i mewn. A heddiw mae’r Gweinidog Amddiffyn, Michael Fallon, a’r cyn-arweinydd Torïaidd, Michael Howard, am i’r Santes fod yn Thatcher arall ac arwain Lloegr unwaith eto i ryfel buddugoliaethus yn erbyn yr hen ‘Sbaengwn’ yna (chwedl Morrisiaid Môn) !

Ble mae Syr Francis Drake ?

Gwamalrwydd o’r naill du eto. Sôn yn hapus braf am fynd i ryfel yn erbyn gwladwriaeth sydd, tan ddydd yr ymwahaniad – os daw hwnnw hefyd – yn gyd-aelod â ni yn y Gymuned,  ac yn gyd-aelod o NATO.  Mae’r Sefydliad Prydeinig y tro hwn wedi ei osod ei hun mewn twll ofnadwy, a’i strancio yn y twll yn mynd yn fwy honco bob dydd. Darllenwch, mewn difrif, flog Craig Murray ar y bennod ddiweddaraf hon !

Yn y cyfamser, os na ddaw rhywbeth yn o sydyn i’r adwy, dyma ninnau’r Cymry’n wynebu tranc ein hunig bapur newydd cenedlaethol, wythnosol. Does gennym bellach ddim cyfryngau i’n hatgoffa’n hunain o argyfwng Prydeindod ac i ddal ar yr awr.

Pathetig o bobl.