Y Gorwel

29 Aws

Er mwyn sicrhau dyfodol ymbelydrol i Fôn, mae’n bwysig iawn cwrdd â dymuniadau Horizon ym mhob peth.  Felly mewn gwrogaeth i’r cwmni hwn, a rhag bod yn rhy GYFYNGOL, dyma gyflwyno iddo y cyfieithiad newydd hwn o englyn adnabyddus.

This is a translation of a little-known Welsh peasant poem, the work of an obscure Welsh author from a remote Welsh village:

The Horizon

Here is an illusion like the edge of circle – around us,
The masterpiece of a remarkable wizard,
Old line far that not exist,
Old finish that not finishing.

Byd o’i go’

25 Aws

Tri pheth heddiw :

1.   Y posibilrwydd uchel y bydd yr Americaniaid yn ethol clown gwallgo.

2.    Plismyn Ffrainc yn arestio pobl am wisgo bwrcini, y wisg ymdrochi Foslemaidd.

3.     Neges ar wefan newydd Llyfrgell Prifysgol Bangor pan fethir â dod o hyd i’r llyfr :

Dim yn mendio beth rych eisiau. trio yn o ganlynol:

Gwych yntê !

Dwy hen bregeth

21 Aws

A lled-ddyfynnu’r awdur Americanaidd, “mae adroddiadau o farwolaeth yr hen G.A. wedi eu gorliwio”.  Galwadau eraill …

Tipyn o gorddi ers deuddydd yn dilyn cyhoeddi canlyniadau Lefel A. Dwy stori ar GOLWG 360:  (a) fod canlyniadau Cymru’n wael, a (b) fod llai yn astudio’r Gymraeg.  Sgrifennais yn 2013 ar yr union bynciau hyn.  Dyma’r ddwy hen bregeth eto.

https://glynadda.wordpress.com/2013/03/02/ddim-yn-bwnc-poblogaidd/

https://glynadda.wordpress.com/2013/12/04/y-cymro-twp/

Daeth dydd Llun

19 Gorf

Fe ddaeth y dydd Llun, ac fe aeth.  Cafwyd y ddadl a’r bleidlais.

Gofynnwyd y cwestiwn i’r Santes Theresa: ‘wnei di bwyso’r botwm i ladd can mil ag un ergyd?’  Ateb:  ‘gwnaf’.  Bonllef o gymeradwyaeth, y Prydeinwyr yn arogli gwaed unwaith eto.

Ac ar y diwedd, mwyafrif mawr i’r Toris Gleision a’r Toris Cochion gyda’i gilydd.  Dylai’r SNP yn awr feddiannu sedd flaen yr wrthblaid yn barhaol, nid o amarch at Corbyn ond fel her i fwyafrif yr Aelodau Llafur, taclau diegwyddor fel y dywedais echnos, pwdrod i’r gwraidd.

Ar safle Munguin’s Republic gellir gwrando araith Mhairi Black.

Mewn un peth yn unig y byddwn yn anghytuno â sylwadau Mhairi.  Drwy’r blynyddoedd mae cefnogwyr diarfogi niwclear yn rhy aml wedi rhoi bow i gyfeiriad y ‘gwyddonwyr a’r peirianwyr galluog’ sy’n gweithio mewn llefydd fel Faslane, gan awgrymu y dylid troi eu medrau at bwrpasau amgen.  Mae’r gwyddonwyr a’r peirianwyr yn rhydd i droi eu medrau unrhyw ddiwrnod o’r wythnos. Nhw sy wedi dewis gwasanaethu’r Cythraul.

Wfft hefyd i’r undebau llafur sy’n dathlu ‘diogelu swyddi’ heddiw: adweithiol ac anadeiladol, fel y bu’r undebau drwy’r rhan fwyaf o’u hanes.

*      *     *

Cyn ei hawr fawr yn San Steffan, bu’r Santes ar ymweliad â Chaerdydd, a Carwyn yn ei chroesawu ar risiau ein hannwyl Gynulliad.  ‘Trafodaeth adeiladol’ medd yr adroddiadau.  Beth yn union oedd i’w drafod, wn i ddim … os nad ble i leoli llongau Trident pan anfonir hwy o’r Alban. Ble oedd gan Carwyn mewn golwg pan ddywedodd ‘mwy na chroeso’?  Aberdaugleddau sy’n dod i’r meddwl gyntaf efallai; hwylus, agos at y tanciau olew.  Ond beth am Borth Amlwch, i fod yn agos at Wylfa B a dod â gwaith i Fôn?  Neu Gaergybi, cynefin Albert Owen? Neu aber afon Ogwr, i Carwyn gael taro i mewn am sgwrs?

Gwyliwch ddydd Llun

16 Gorf

Ie, dyddiau diddorol.  Dyma’r blaid Dorïaidd unwaith eto wedi ei hel ei hun at ei gilydd yn ei ffordd ryfeddol, arferol. Ymlaen â’r pantomeim, a Boris wedi cael torri ei wallt.

Llafur, stori go wahanol. Fel rwyf wedi awgrymu o’r blaen, dyma gyfyng-gyngor clasurol, sef anallu traddodiadol Llafur i ddygymod ag egwyddor.  Yn aml mewn gwleidyddiaeth, personoliaeth sy’n dod gyntaf, polisi wedyn. Taclau diegwyddor fu mwyafrif gwleidyddion Llafur bron oddi ar ei sefydlu fel plaid, ond yn ogystal â’r rhain bu bob amser leiafrif o rai fel arall. Bellach, dan drefn newydd o ethol, dyma un o blith y lleiafrif yn arweinydd seneddol.

Yn wyneb pob dichell daliodd Corbyn ei dir hyd yma, gan roi inni gondemniad ar ryfel Irác o enau arweinydd yr wrthblaid.  Sicr y cawn glywed rhagor ganddo ar y testun hwn. Os deil tan drennydd, dydd Llun, daw ei gyfle i ddweud ei feddwl am Trident.

Dyfodol arfau niwclear – eu cadw neu ynteu gael eu gwared – yw mater gwleidyddol canolog ein hoes ni.  A dyma bob amser y prawf ar ddidwylledd sosialwyr.

Gwyliwch ddydd Llun, pa ffordd y pleidleisia’r Aelodau Llafur a’r ychydig Ryddfrydwyr.  A’r Aelodau Cymreig yn arbennig.

Y disgwyl yw y bydd llywodraeth Theresa â mwyafrif diogel, oherwydd cariad mawr y Llafurwyr at yr arf dinistr.  Ond na hidiwn hynny am y tro. Y gwahaniaeth mawr bellach yw presenoldeb Plaid Genedlaethol yr Alban. Fel y dywed Wee Ginger Dug heddiw, bydd y pleidleisiau Albanaidd o blaid Trident fel nifer y bysedd ar law haearn Capten Hook.

Er mwyn y nefoedd, Gymry, darllenwch rai o’r blogiau Albanaidd, ichi gael gweld sut mae ei dweud-hi. Wee Ginger Dug heddiw ar Trident, a Craig Murray (echdoe, 14 eg) ar y gwleidydd mawr Owen Smith. Fel un o’r blogwyr bach Cymraeg byddaf yn cywilyddio’n aml uwchben ein hymdrechion diniwed ni.

Yr Alban sy’n mynd i’w gwneud-hi, lle methodd y Chwith Brydeinig dila, ragrithiol.

*    *    *

Ond priodol iawn fu coffáu heddiw isetholiad syfrdanol Caerfyrddin hanner canrif yn ôl.  Yma y mae gwraidd llwyddiant presennol cenedlaetholwyr yr Alban.

Faint o fet … ?

3 Gorf

Ni ellir rhagweld y dyfodol, ac ni ddylid coelio neb sy’n honni ei ragweld.  Ond heddiw, fel rhyw ymarfer yn unig, BETH PETAWN i’n proffwydo fel hyn?  (Dyfynodau trwm.)

“1.  Theresa May yn rhif 10. Ni fydd raid iddi gynnal etholiad cyffredinol.  Oddi ar y 1950au aeth chwech drwy’r drws hwnnw ar ganol tymor seneddol heb orfod wynebu etholiad yn syth: Eden, Macmillan, Home, Callaghan, Major, Brown.

2.  Theresa’n arwain ei thîm i drafod gyda’r Undeb Ewropeaidd amodau ymadawiad y Deyrnas Gyfunol. Bydd yn gofyn am gael masnachu ag aelodau’r Undeb yn union fel o’r blaen, ond heb y rhyddid i symud.

3.  Caiff yr ateb, ‘na chewch, ddim ar unrhyw gyfrif’.

4.   ‘Gawn ni fod fel Norwy?’ ‘Cewch.  Mae Norwy’n derbyn y rhyddid i symud.’  ‘O.’

5.  Yn ôl i Dŷ’r Cyffredin gyda’r neges ‘sori hogia, wnân nhw ddim twsu na thagu’.  Mae’r Tŷ, sydd â mwyafrif mawr o blaid aros i mewn, yn dweud, ‘wel dyna ni felly’.  (Ac yn ôl rhai polau, mae BREGRET eisoes yn 7%.)

6.   Fe gofir mai peth ymgynghorol yw refferendwm, ac nad oes iddo unrhyw awdurdod cyfansoddiadol.

7.   Bydd y Daily Mail a’r Daily Express yn rhuo.  Bydd Murdoch yn rhoi ei fys allan i wybod cyfeiriad y gwynt.

8.   Daw etholiad. 2019 ?  Fel y llynedd, bydd y Blaid Dorïaidd yn ddigon Torïaidd i’r mwyafrif, ac ni wna UKIP fawr o niwed iddi.*  Ychydig mwy o niwed i Lafur efallai (beth bynnag fydd cyflwr Llafur erbyn hynny).

9.    Bydd y Sefydliad yn hapus.  Bydd y trwch yn derbyn. Tipyn o dacluso. Yna busnes fel o’r blaen.”

Cau’r dyfynodau.

*    *    *

Beth a allai roi canlyniad tra gwahanol?  Wel, fe sonnir am FREXIT, NEDEREXIT, SWEDEXIT, ITALEXIT ac -EXITIAU eraill.   Petai hyn yn oll yn arwain at ail-greu undeb Ewropeaidd ar seiliau amgen, byddai’n beth da iawn.  Ond y perygl yw mai mudiadau poblogyddol adain-dde fyddai’n ysgogi ac yn elwa.

*      *    *

BREXIT fydd / fyddai / fuasai gobaith gorau’r Alban. A all yr Albanwyr wneud y symudiad allweddol, hanfodol, tyngedfennol CYN iddi ddod yn amlwg na bydd BREXIT ?  Peth prin yw ‘ymddiried’ mewn gwleidyddiaeth, ond y tro hwn nid oes ond ymddiried yn nawn a doethineb yr SNP.

*    *    *

*   Ond pam y gwnaeth UKIP mor dda yng Nghymru, yn etholiadau Ewrop a’r Cynulliad ?  Y Cynulliad: trwy fod cynrychiolaeth gyfrannol. Y ddau etholiad: am fod rhywbeth pendant i adweithio yn ei erbyn yng Nghymru, sef y Gymraeg, Cymreictod, Cymru ei hun. (Ond NID yw hynny’n golygu fod pob UKIPiwr yn wrth-Gymreigiwr.)

Wedi wythnos

30 Meh

Flynyddoedd yn ôl – ac rwy’n dychryn pa faint! – mi wnes ysgrif adolygiadol ar nifer o eitemau’n ymwneud â Chymru ac Ewrop, a rhoddais arni’r teitl ‘Myfyrdodau Ewrosgeptig’.  Gellir ei gweld yn fy hen lyfr Agoriad yr Oes (Y Lolfa, 2001); efallai bod rhywbeth o werth ynddi o hyd, er bod ynddi elfennau o’r ‘ffydd ffederal’ sy bellach wedi ei goddiweddyd gan amgylchiadau, sef yn arbennig y newid gêr aruthrol yn yr Alban.  Gweler hwn a hwn. Golygai ‘Ewrosgeptig’ i mi y pryd hwnnw – a golyga o hyd – beidio â disgwyl gormod oddi wrth y Gymuned Ewropeaidd, a pheidio â chredu pob honiad yn ei chylch.  Nid yw’n gyfystyr â bod yn UKIPiwr nac yn FREXITiwr. O’i hailddarllen gwelaf fod yr hen ysgrif yn troi yn y diwedd at syniadau rhai meddylwyr a fyddai wedi dymuno gweld creu yn Ewrop undeb o natur wahanol i’r hyn a ddaeth i fod oddi ar y 1960au.

Wedi’r ysgytwad wythnos yn ôl, a fydd rhyw gyfle’n ymagor i edrych ar y seiliau unwaith eto a gweithio tuag at rywbeth tebycach i ‘Ewrop y Bobloedd’ Leopold Kohr neu ‘Ewrop y Can Baner’ Yann Fouéré ?  Aruthrol o dasg fyddai honno, gyda buddiannau nerthol yn gwrthwynebu. Nid yw ymateb cyntaf Ffrainc a Sbaen i ymweliad Nicola ddoe yn argoeli’n dda; ar y llaw arall, nid yw hyn ond dechrau.  Mae dau ddosbarth o genhedloedd neu gymunedau yn yr undeb presennol y byddai’n fanteisiol iddynt ysgogi’r newid hwn ac y gellid disgwyl iddynt bwyso amdano:   (a) y gwladwriaethau a oedd yn anfodlon ar rai o amodau cytundeb Lisbon, ond a orfodwyd gan y Comisiwn i’w derbyn mewn ail refferendwm  – sef Iwerddon a’r Iseldiroedd; (b) gwledydd neu ranbarthau ag iddynt wahanol raddau o ymreolaeth neu ddatganoli – yn cynnwys yr Alban, Cymru, Catalwnia ac yn wir pob un a gynrychiolir yn ei hawl ei hun ar Bwyllgor Rhanbarthau’r Gymuned.  Y gwledydd sydd yn y safle orau i gychwyn rhywbeth fel hyn ? Un o gategori (a), Iwerddon.  Ac un o gategori (b), Yr Alban.

Ac na fydded Cymru ar ôl. Clywn y dyddiau hyn am dipyn o ymysgwyd o blaid ‘Cymru yn Ewrop’.  Gall hwnnw fod yn beth digon iach ynddo’i hun, ond dylai fod ynddo wir ysbryd diwygiadol, gwir barodrwydd i adnabod gwendidau’r trefniant presennol a gwir awydd i greu rhywbeth gwahanol.

*      *     *

Yn fyr, oddi wrth ystyriaethau eang fel yna at helynt yr oriau hyn yng ngwledydd Prydain.

Gadawn rhwng y Ceidwadwyr a’r picil y maent wedi ei greu iddynt eu hunain.  Ond diddorol cofio rhybudd Michael Heseltine, dyn yn siarad o brofiad, nad yw’r ymgeisydd amlycaf (y ‘front runner’ chwedl hwythau) byth yn cipio arweinyddiaeth y Torïaid.

Am lanast arswydus Llafur, byddai’n dda i bawb ystyried yr hyn a ddywedodd blog Craig Murray, 26 MehefinMewn wythnos, meddai, cyhoeddir Adroddiad Chilcott ar ryfel Irác. Ysgogiad y coup yn erbyn Corbyn, a’r brys annuwiol bellach, yw ymorol na chondemnir antur Blair oddi ar Fainc Flaen Llafur.

Credaf y gall fod llawer yn hyn, ond rwyf am ailadrodd peth yr wyf wedi ei ddweud o’r blaen. Nid ‘Blairiaeth’ yw ceidwadaeth y Blaid Lafur Seneddol ond hen, hen draddodiad.  Dyma agwedd meddwl Attlee, Bevin, Morrison ac yn anad neb Gaitskell, a ganoneiddiwyd yn brif arwr adain dde Prydain yr ugeinfed ganrif oherwydd ei ymlyniad wrth arfau niwclear.  Bron o’i dechreuad mae rhaniad sylfaenol o fewn Llafur rhwng (a) mwyafrif yr Aelodau Seneddol a thrwch y pleidleiswyr, na fynnant wneud dim sylfaenol na byddai’r Ceidwadwyr hefyd yn ei wneud, a (b) yr aelodau gweithredol (‘activists’ fel y’u gelwir) sy’n pleidleisio o fewn y blaid, yn mynd i gynadleddau, yn ei gweld – mewn rhai achosion beth bynnag – fel cyfrwng newid.  Dan y trefniadau newydd i ddewis arweinydd, efallai bod pethau’n dod i’r pen.

Gwae na bai plaid yng Nghymru a allai fanteisio ar y rhwyg hwn.  Daliaf i feddwl fod llwyddiant Leanne yn y Rhondda yn llewyrch golau mewn awyr ddu, ddigalon. Ond pa ffordd yr eir o’r fan hon?

Dilyn

Derbyn pob cofnod newydd yn syth i'ch Blwch Derbyn.