Ysgol Gyfraith Joe Biden, Prifysgol Bangor ….

11 Maw

A welwn ni hynny? Pam lai, a phrifysgolion Cymru wedi dechrau arferiad o enwi ysgolion cyfraith ar ôl ymgeiswyr Democrataidd aflwyddiannus ? Os Hilary Clinton yn Abertawe …

Gyda dyrnaid o ganlyniadau i law heddiw mae’n ymddangos, am y tro beth bynnag, mai’r di-ddim a’r anysbrydoledig Biden sydd ar y blaen i fod yn ymgeisydd yn erbyn Trump. Newydd da i Trump.

Trueni rywsut. Oherwydd ystyriwch ddigrifwch y sefyllfa a allasai fod ! Gyda Phrydain yn byped America ers blynyddoedd lawer, sut byddai hi petai Prydain adain-dde Boris yn byped i America adain-chwith Bernie? Byddai’n hwyl ofnadwy, ac ni byddai’r Sefydliad Prydeinig yn gwybod pa ffordd i droi. Ond yn ôl yr arwyddion heddiw, ddaw hi ddim.

Byddai’n werth i Bernie sefyll fel ymgeisydd annibynnol. Dyna fyddai parhau’r ralïau, yr hwyl a’r her, calonogi pobl ‘Bernie or Bust’ ac ar ddiwrnod y pleidleisio rhoi mwy fyth o drwyn coch i’r Sefydliad Democrataidd am eu dichell a’u llygredd.

Ymlaen felly golegau Cymru, i enwi adrannau ar ôl Hubert Humphrey, Mondale, Dukakis, Al Gore ac anffodusion eraill ! Ond yn sicr, Biden i Fangor ! Wedi’r cyfan dyma’r coleg a wahoddodd, i agor cyfres newydd o ddarlithoedd er cof am un o’i athrawon Hanes, o holl bobl y byd, y dyn gwellt hwnnw Jack Straw, cymwynaswr mawr Pinochet ! Llwyr ddiffyg synnwyr a diffyg chwaeth ar ran pobl sydd i fod yn glyfar. Wyla, o Walia wen !

Galwad i’r gad !

2 Maw

Heddiw fe gawn ni anghofio am y coronafeirws, y llifogydd a’r newid hinsawdd, holl helbulon y Dwyrain Canol a’r byd yn gyffredinol, holl bantomeim Boris a Trump … oherwydd mae argyfwng newydd wedi taro gwareiddiad yn ddirybudd. Daw cryndod drosof wrth geisio geirio difrifwch y peth: gall – gall – y bydd raid i ddilynwyr rygbi dalu yn y dyfodol am wylio Pencampwriaeth y Chwe Gwlad ar y teledu ! Ie, dyma’r newydd alaethus sydd wedi bachu penawdau blaen BBC Cymru Fyw a Golwg 360 y bore ’ma.

Ond diolch byth, mae gennym arweinwyr gwleidyddol sy’n fodlon sefyll a chael eu cyfrif gan fynd i’r afael â’r argyfwng enbyd hwn heb wastraffu eiliad yn rhagor. ‘Nid yw rygbi Cymru ar werth,’ cyhoedda Adam Price ar ran ei blaid wlatgar a diofn yn nannedd y dymestl hon. Wedi’r cyfan, mae ‘rhan annatod o ddiwylliant a hunaniaeth Cymru’ mewn dygn berygl.

Newid cywair. Gofynnwn i ddechrau, faint yn fwy o bleidleisiau y bydd plaid Adam yn eu hennill ar gyfrif yr alwad hon i’r gad? Er mor ansicr yw pob darogan gwleidyddol, dyma fi’n mentro proffwydo heddiw: dim un.

Yna gofynnwn, pa bethau a ddylai fod yn ofal ac yn gyfrifoldeb ac yn flaenoriaeth gan blaid genedlaethol Gymreig heddiw a thros y misoedd nesaf? (1) GOFALU na ddaw yr un rhawiaid ychwanegol o’r MWD dros Fôr Hafren i gyffiniau Caerdydd a’r Fro. Mewn difri, beth yw CYNLLUN plaid Cymru i ddelio â hyn, ie i atal y peth? (2) GOFALU, hyd yn oed os golyga ddiarddel pob un o gynghorwyr P.C. Môn, y cadarnheir ac y sicrheir na welwn ni byth Wylfa B. (3) GOFALU nad adeiledir yr ‘adweithydd bychan’ yn Nhrawsfynydd. Mae tasgau eraill lawer, ond dyna ddigon am y tro.

Yn niffyg y blaenoriaethau hyn, ac yn wyneb y mwydro hollol bathetig heddiw am fater sydd ymhell islaw dibwys yng ngraddfa pwysigrwydd, mae dyn yn ymbalfalu am eiriau i gyfleu ynfydrwydd plaid fel hon, ac yn cael fod pob gair yn annigonol.

Daw teitl llyfr diweddar i’m meddwl – Wele Wlad ! Cofiwch ei ddarllen !

Gwall cysodi ?

19 Chw

Newydd fod yn edrych ar Hysbysfwrdd Swyddi Cymru, sef casgliad gorau’r byd o swyddi diystyr mewn cwangoau di-fudd. Ond heddiw dyma rywbeth dipyn bach yn wahanol, Plaid Cymru eisiau ‘Swyddog Codi Arian’ (£24,632 – £34,765). Fel y dywed golygydd Private Eye mewn hunan-ddychan, ‘shome mishtake shurely?’ Onid ‘Swyddog COLLI arian’ fyddai’r darlleniad cywir deudwch?

Tybed … ?

18 Chw

Dydw i ddim yn meddwl yr af i’r ddarlith hon.

Screenshot 2020-02-18 at 10.20.13

Ond tybed …?

(1) A fydd y darlithydd yn sôn am ‘Y diwrnod y gollyngais i Pinochet yn rhydd’ ?

(2) A ddywed p’run a hoffai ei weld yn ennill – Bernie ynteu Trump ?

Cymorth mewn cyfyngder

4 Chw

Stori fach yn y Radio Times heddiw am nofel newydd gan yr awdur Gwyddelig John Banville (neu ‘Benjamin Black’), seiliedig ar si – a hynny’n unig – fod y ddwy Dywysoges ifanc, sef y Frenhines a’i chwaer, wedi treulio rhai misoedd o’r Ail Ryfel Byd yn llochesu ar ystad yng nghefn gwlad Iwerddon. Yr oedd hyn – os digwyddodd – i fod yn gyfrinach glos, ond gollyngwyd hi, medd y nofelydd, gan swyddog diogelwch meddw. Hyd yma nid oes neb wedi cadarnhau ai gwir ai anwir y stori.

Os gwir, dyma:

(a) Yr enghraifft gyntaf o gymorth a estynnodd Iwerddon annibynnol i Loegr yn awr ei chyfyngder.

(b) Yr ail enghraifft. Rhoi benthyg ei byddin i actio byddin Lloegr yn ffilm Laurence Olivier, Henry V. Ffrainc oedd gelyn Lloegr yn y ffilm, ond ‘Ffrancwyr Rhydd’ De Gaulle oedd ein cynghreiriaid ar y pryd. Ond na hidiwch. Y peth mawr yw cael gelyn, a bod Lloegr yn ennill.

(c) Ac yn drydydd, aros yn niwtral. Petai’r unben wedi cael esgus i ymosod ar Iwerddon ac wedi cael cymaint ag un lanfa awyr yno, buasai’n galetach ar yr ochr hon a gallasai canlyniad y gyflafan erchyll fod yn wahanol. Yr oedd pris i’w dalu. Bu raid i rywun – ai De Valera ei hun? – fynd a chydymdeimlo â llysgenhadaeth yr Almaen ar golli Herr Hitler. Beth oedd ei deimladau, ni wyddom. Ni wyddom chwaith deimladau Dug Caeredin pan safai ar lan bedd yr Ymerawdwr Hirohito yn cynrychioli ei briod a phawb ohonom. Dyna ddiplomyddiaeth.

Llenwi Cadair

31 Ion

Darllen y bore ’ma fod Prifysgol Rhydychen wedi penodi Athro i’w Chadair Gelteg, a fu, fel ‘cadair Rhŷs’ gynt yn ‘wag … ers amser, a simsan iawn megis.’

Mae Coleg Iesu, fe adroddir, ‘yn falch o ddiogelu datblygiad ysgolheictod Celtaidd am genedlaethau i ddod.’ H.y. tan yr hwrdd nesaf o grintachrwydd ar ran y Coleg a’r Brifysgol.

Ac meddai Prifathro’r Coleg: ‘Mae brwdfrydedd a haelioni rhoddwyr i adfer y Gadair yn  dangos bod ysgolheictod Celtaidd yn parhau i fod yn ganolog i’n hunaniaeth ddiwylliannol a’n bywyd deallusol.’  Yr hyn a fuasai’n help fyddai tipyn o frwdfrydedd a haelioni flynyddoedd yn ôl gan y Coleg ei hun a’r Brifysgol o bwll diwaelod eu cyfoeth.

Yn lle hynny, dyma Brifysgol Cymru a Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant wedi mynd i’w pocedi hyd at hanner miliwn o bunnau i wneud y datblygiad yn bosibl.  Faint ddaeth o’r naill boced ac o’r llall, ni wyddom, na chwaith pryd a sut yr awdurdodwyd hynny gan gynghorau’r ddwy brifysgol hael. Mae’n debyg fod yr ateb rywle yn eu cofnodion, ond pe baem ni (er enghraifft, graddedigion a thrwy hynny aelodau Prifysgol Cymru) yn gofyn am gael gweld y rheini, peryg mai’r hyn a fyddai’n ein hwynebu unwaith eto fyddai haenau o flac-led.

Cofiwch ddarllen y llyfr Wele Wlad.

clawr blaen

Drych o dristwch ofnadwy

19 Ion

Newydd fod yn edrych ar … hyd y gallaf gofio … y rhaglen deledu dristaf a welais erioed, rhifyn o’r gyfres ‘Waliau’n Siarad’ yn dangos Coleg Harlech yn ei gyflwr dirywiedig a lled-adfeiliedig. Yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf fe ddigwyddodd yma drychineb a thrasiedi, a rhaid ei fod wedi digwydd trwy ofer esgeulustod rhywun neu rywrai. A’r cwestiwn yw PWY? A pham nad yw hynny sy gennym yn weddill o wasg a chyfryngau yn mynd ar ôl pethau fel hyn gan hoelio’r cyfrifoldeb ar sefydliadau ac unigolion a’u gorfodi i ateb? Un o arwyddion dirywiad enbyd bywyd a thrafodaeth gyhoeddus yng Nghymru yw fod hyn wedi cael digwydd, bron dan drwynau pawb.

Un o freintiau a phleserau bywyd fu cael cyfranogi o dro i dro yn ysgolion haf Coleg Harlech, a bydd eraill fel finnau ag atgofion cynnes am y gwmnïaeth, y trafodaethau a’r hwyl. Lle ardderchog ydoedd, a phrofiad dyrchafol oedd bod yno.

Ydyw, mae’r gwsmeriaeth wedi peidio â bod, sef y math o fyfyrwyr a oedd yn llenwi Coleg Harlech yn nyddiau ei nerth. Digwyddodd hyn oherwydd newid cymdeithasol, llawer ohono er gwell, gan beri nad oes y fath angen am yr ‘ail gynnig’ heddiw. Eithr onid oedd rhywun yn rhywle, neu ryw gorff neu gymdeithas, a allai weld defnydd i le mor ogoneddus mewn amgylchiadau newydd? Gwasgaru’r llyfrgell, gadael i’r adeilad fraenu, a Theatr Ardudwy gydag ef, – sgandal yn ein dyddiau, gyfochrog a chynddrwg â sgandal dinistrio Prifysgol Cymru. Methiant affwysol y Gymru ddatganoledig hon.

Gwyddom nad oes gan y cwango diffaith Addysg Uwch Cymru (HEFCW gynt) unrhyw ddiddordeb mewn dim byd Cymreig, ac eithrio lle gwêl gyfle i’w niweidio. Ond ble yn y byd mawr yr oedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru na welodd yma gyfrifoldeb? Onid oes gan lywodraeth Cymru ei Hadran Addysg? Ac Adran Diwylliant?

Gallwn feddwl am o leiaf ddau gorff a ddylai gamu i mewn. Cyngor Gwynedd yw un ohonynt, a’r llall yw’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Dylai’r ddau hyn roi eu pennau ynghyd rhag blaen, i atal y dirywiad ac adfer y pwrpas a’r gogoniant.

Mae’r Coleg Cymraeg y dyddiau hyn yn hysbysebu am Gadeirydd newydd. Pwy bynnag a benodir, dyma dasg iddo ef neu hi, sef symud pencadlys y Coleg o Gaerfyrddin i Harlech, gan adnewyddu Coleg Harlech i fod yn ganolfan cyrsiau dyddiol a phreswyl ar gyfer aelodau’r CCC o bob man.

A thra byddir wrthi hefyd, newid enw’r CCC yn ‘Coleg William Salesbury’, sef yr hyn y bu’r ymgyrchwyr drosto yn ei ffafrio dros dair blynedd ar ddeg o ymgyrchu.